منطقه ۳ شهرداری تهران

منطقه ۳ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در بخش شمال شرقی شهر تهران قرار دارد.این منطقه از جنوب تا اتوبان همت و بزرگراه رسالت، از غرب تا اتوبان چمران، از شرق تا خیابان پاسداران و بخشی از خیابان شریعتی، و شمال تا بزرگراه‌های مدرس، صدر و چمران گسترده شده‌است.

 

 

جمعیت

جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ ایران، ۳۳۰٬۶۴۹ نفر (۱۱۹٬۰۵۲ خانوار) شامل ۱۵۸٬۴۰۱ مرد و ۱۷۲٬۲۴۸ زن است.

 

محله‌ها:

آرارات

 

احتشامیه

 نام محله‌ای در تهران است. این محله در ضلع جنوبی اختیاریه در امتداد پاسداران گسترانیده شده‌است. بنا به آنکه در حدود صد سال پیش دکتر احتشام در این منطقه داری زمین زراعتی، خانه و حسینه بوده، به نام دکتر، احتشامیه خوانده می‌شود.

 

خطوط حمل و نقل عمومی

در این محله خط اتوبوس ۲۲۵ پایانه تجریش به پایانه شهید دستواره از شمال محله یعنی خیابان شهید کلاهدوز (دولت) واز ضلع شرقی محله یعنی خیابان پاسداران خط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه (تقاطع خیابان شریعتی و پاسداران در تلاقی بزرگراه همت و زین الدین) مسافران را جابجا می‌نماید. در حال حاضر علاوه بر این دو خط از ضلع شمال شرقی محله در چهارراه پاسداران دسترسی به پایانه مغان امکان‌پذیر می‌باشد. محله احتشامیه در منطقه 3 شهرداری تهران واقع شده و از شمال تا خیابان کلاهدوز، از جنوب تا محله دروس، از شرق تا خیابان پاسداران و از غرب تا قلهک ادامه پیدا می‌کند.

 منطقه 3 تهران با داشتن 73 پارک و بوستان از نظر سرانه فضای سبز با استانداردهای جهانی برابر می‌کند. اگر به خرید خانه در احتشامیه فکر می‌کنید، به خاطر داشته باشید منطقه 3 از محله‌های قدیمی و اصیل تهران تشکیل یافته است.

منطقه 3 در کنار منطقه 1 و 6، به لحاظ اشتغال و تراکم جمعیت، بهترین منطقه‌ تهران محسوب می‌شود. در میان محله‌های منطقه 3 هم محله احتشامیه است که تراکم جمعیتی کمتری حدود (18 هزار نفر) نسبت به دیگر محلات دارد. بنابراین جمعیت پایین، توسعه‌یافتگی، امکانات بالا و ... احتشامیه را به محله‌ای اعیان‌نشین تبدیل کرده است.

 

عموما احتشامیه، به لحاظ تاریخی، بخشی از محله دروس تلقی می‌شود. اما بر طبق تقسیمات شهرداری تهران این دو محله مجزا از یکدیگر هستند. حتی با مشاوران املاک این منطقه هم که صحبت کنید احتشامیه را بخشی از دروس تلقی می‌کنند. با این حال محور اصلی و هویت‌بخش محله دروس هم  احتشامیه نام دارد که در تقاطع خیابان شهید حجت سوری(نیستان هفتم) و شهید اکبر راستوان قرار گرفته است. البته در واقع دیگر شباهتی به میدان ندارد و چهارسوی آن را خیابان‎ها احاطه کرده‌اند. در اطراف میدان از نمایشگاه ماشین گرفته تا مدرسه، خشکشویی و انواع سوپرماركت و رستوران دیده می‌شود.

 

اهالی احتشامیه از نظر تامین مایحتاج روزمره هیچ مشکلی ندارند و تمامی کالاهای ضروری و یا لوکس در دسترس هستند. از دیگر مزایای خرید خانه در احتشامیه سطح بالای فرهنگ ساکنین این محله است. از گذشته تا امروز، احتشامیه محل سکونت هنرمندان و سیاستمداران متعددی بوده است. قرار گرفتن سفارت‌های متعدد از جمله قزاقستان و پرتغال هم موقعیت و امنیت ویژه‌ای به این محله داده است.

 

به لحاظ خدمات اعم از مراکز آموزشی، مراکز درمانی، پزشکی و دامپزشکی، مراکز خرید، اماکن ورزشی و هرگونه امکانات ضروری و غیرضروری، محله احتشامیه کاملا مجهز است و کمبودی ندارد. تعداد مدارس به نسبت جمعیت مناسب است کیفیت آموزش در اکثریت این مدارس بالا ارزیابی شده است.

 

در این محله هم خطوط اتوبوس وجود دارد و هم تاکسی. در این محله خط اتوبوس ۲۲۵ پايانه تجريش به پايانه شهيد دستواره از شمال محله يعنی خيابان شهيد كلاهدوز (دولت) واز ضلع شرقی محله يعنی خيابان پاسداران خط ۲۱۵ سوهانک به سه‌راه ضرابخانه (تقاطع خيابان شريعتی و پاسداران در تلاقی بزرگراه همت و زين‌الدين) حرکت می‌کند.

برای خرید خانه در احتشامیه می‌توان به سایت دیوار مراجعه و آگهی‌های مختلف را بررسی کرد. آپارتمان 72 متری یک خوابه در این محل، یک میلیارد تومان قیمت‌گذاری شده است. این واحد در سال 1390 ساخته شده و بالکن و نورگیری عالی دارد. البته قیمت آپارتمان‌های بالای صد متر به ازای هر متر، کم‌تر است.

 

 مثلا 190 متری دارای 4 اتاق خواب به قیمت 2 میلیارد و 600 میلیون تومان به فروش می‌رسد. این آپارتمان نوساز نیست و دقیقا هم سال ساخت آن اعلام نشده است اما احتمالا قدیمی است چون آپارتمان‌های نوساز متری بیشتر از 20 میلیون تومان قیمت دارند. این آپارتمان پارکینگ، انباری، آسانسور، لابی و سرایداری 24 ساعته، استخر، سونا، جکوزی و سالن اجتماعات دارد. به طور کلی واحدهای کم‌متراژ در این محله به سختی پیدا می‌شود.

 

اختیاریه

اِختیاریه نام منطقه‌ ای قدیمی واقع در منطقه ۱ و منطقه ۳ شهر تهران است که نام آن از صاحب اختیار، مالک سراسر منطقه در گذشته، برگرفته شده‌است.

این محله در نزدیک سلطنت آباد (پاسداران) قرار دارد و دارای یک میدان اصلی با همین نام می‌باشد. این میدان از نظر طولی بین خیابان پاسداران (سلطنت آباد) و خیابان کامران (دیباجی جنوبی) و از نظر عرضی بین بزرگراه صدر از محل انتهای بلوار شهید دستواره (معصومی) و خیابان دولت (شهید کلاهدوز) واقع است.محله‌های اختیاریه نیز شامل ده رستم‌آباد در غرب شغال آباد و کف دره در شرق می‌باشند.

خیابان اختیاریه جنوبی از خیابان پاسداران روبروی گلستان ششم شروع شده و پس از قطع خیابان دولت در چهار راه دلبخواه به میدان اختیاریه ختم می‌شود. میدان اختیاریه و خیابان اختیاریه جنوبی (فقط حد فاصل چهارراه دلبخواه و میدان اختیاریه) یکی از مناطق تجاری شمال شهر تهران محسوب می‌شود که دارای کسب و کار بسیار پررونقی می‌باشد.

 

خطوط حمل و نقل عمومی

این محله در گذشته مبدأی سفر مسافران اتوبوس از محلات شمال شرق این محل از جمله فرمانیه، نوبنیاد، مینی سیتی و محلات مجاور بلوار ارتش بود که در آن زمان با خطوطی نظیر اختیاریه به میدان امام خمینی ، میدان قدس، سوهانک و شهرک نور جابجایی افراد صورت می‌گرفت. در حال حاضر از ضلع شمال شرقی محله دسترسی به پایانه اتوبوسرانی شهید دستواره و ایستگاه متروی نوبنیاد و از ضلع جنوب شرقی محله در چهارراه پاسداران دسترسی به پایانه مغان امکان‌پذیر می‌باشد. از خطوط اتوبوسرانی عبوری از داخل، ضلع شرقی و ضلع شمالی این محله خطوط ذیل فعال می‌باشد:

خط ۲۲۵ پایانه شهید دستواره به پایانه تجریش در مسیر نوبنیاد، خیابان پاسداران، میدان اختیاریه، خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، خیابان شریعتی، میدان قدس، خیابان شهرداری و میدان تجریشخط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه در مسیر بلوار ارتش، اراج، خیابان لنگری، میدان نوبنیاد، خیابان پاسداران، سه راه اختیاریه تا چهارراه پاسداران، ادامه خیابان پاسداران، حسینه ارشاد، خیابان شریعتی، ابتدای بزرگراه همت و زین الدین خط ۱۰۶ پایانه لاله به پایانه شهید افشار (پارک وی) در مسیر بلوار ارتش، بزرگراه‌های امام علی، شهید بابایی، ایستگاه متروی نوبنیاد، بزرگراه صدر، پل صدر و دستواره، ضلع شمالی محله اختیاریه ، ادامه بزرگراه صدر و مدرس

 

تاریخچه

اختیاریه، نام امروزین زمین‌هایی است که در میانه راه روستاهای حسین‌آباد لویزان و رستم‌آباد در شمال دروس قرار داشت. این ملک ابتدا به محمودخان قائم‌مقام تعلق داشت. او یک و نیم دانگ از ملک مزبور را وقف کرد و مابقی اراضی توسط صاحب‌اختیار خریداری شد. او نام منطقه را به اختیاریه تغییر داد و اقدام به‌آبادی آن نمود و ازجمله آن منطقه را مجهز به مکتبخانه نمود.

باغ و کاخ زیبای صاحب اختیار، در شمال شرق اختیاریه اغلب اقامتگاه مشیرالدوله بوده‌است. از دیگر اتفاقات مهمی که در این باغ افتاد، تشییع جنازه مستوفی‌الممالک از این باغ بود. اختیاریه دارای یک رشته قنات و یک گورستان قدیمی است.

 

امانیه

اسم محله: امانیه

منطقه: 3 شهرداری تهران

محل اسقرار: شمال شهر تهران

شهرت محله: تپه ای خوش آب و هوا

بافت محله: مسکونی و اداری-تجاری

همسایه های محلی: از شمال اتوبان مدرس | از شرق اتوبان مدرس | از جنوب خیابان اسفندیار و آرش | از غرب خیابان ولیعصر

دسترسی های محلی: بزرگراه مدرس، بزرگراه چمران، بزرگراه آیت الله هاشمی رفسنجانی (نیایش)، خیابان ولیعصر، خیابان نلسون ماندلا، جردن، الهیه، قلهک

ایستگاه مترو : ندارد

ایستگاه BRT: دارد

سطح قیمت: بالا

نرخ ملک : از متری 28 میلیون تومان تا متری 41 میلیون توما

 

محله امانیه واقع در ناحیه ۲ شهرداری منطقه ۳ تهران و دارای مساحتی حدود ۳۷۰هکتار است. این محله از شمال به اتوبان چمران و مدرس، از شرق به اتوبان مدرس، از جنوب به خیابانهای آرش، اسفندیار و نیایش محدود است. حیطه غربی را اماکنی چون مسجد بلال حبشی، هتل استقلال، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و پارک ملت اشغال کرده‌است.

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت کل افراد ساکن محله امانیه ۲۹۲۴۳نفر بوده که شامل ۱۴۲۰نفر مرد و ۱۵۰۴۱نفر زن است.

از میان ایشان ۲۷۹۲۵نفر شاغل و باقی، ۱۳۱۶نفر فاقد شغلند. طبق شاخصی دیگر ۲۷۲۳۶نفر باسواد و ۳۷۹نفر بیسواد هستند. همچنین تعداد خانوار ساکن در محله امانیه ۹۲۵۱ است.

 

تاریخچه محله

امانیه به نام دکتر امانپور نامگذاری شده و نام‌های دوره رضاشاه می‌باشد. تپه‌های امانیه در جنوب تجریش و شرق خیابانهای پهلوی است. سرتپه‌های امانیه مقداری اراضی مسطح و هموار بود.

معروف بوده‌است این قسمت از تپه‌های جلوی چشم‌انداز ایوان ساختمان معیرالممالک را در باغ فردوس می‌گرفت و منظره خوب دیده نمی‌شد. دستور داد شد سر آن را تراشیده و صاف شود. حکم الممالک پسر میرزا اسماعیل خان که اول یهودی بود، بعد مسلمان گردید و پیشخدمت محمد شاه شد. حکم الممالک طبیب محمدشاه و ناصرالدین شاه بود وقتی هم حاکم قم شد. در سال ۱۲۴۹ قمری متولد شد و در سال ۱۳۲۱ قمری وفات یافت (ستوده، ۱۳۷۱).

دهخدا نیز می‌آورد: " جایی است در تهران به شمیران در جاده پهلوی که به تازگی در آنجا ساختمان و باغ‌ها احداث شده‌است " (دهخدا، ۱۰۲:۱۳۳۸)

نجم آبادی دررابطه با موقعیت فعلی محله امانیه بیان می‌دارد: " محله امانیه و خیابان افریقا برروی مسیل قرار گرفته و دارای قنات‌های بسیار زیادی است ".

وی در رابطه با وضعیت توسعه محله امانیه در سال‌های دهه ۴۰ بیان می‌دارد: افرادی علاقه‌مند به ساخت و ساز بودند به این محله آمدند بخش‌هایی از این خیابان (آفریقای فعلی و جردن سابق) را گرفتند و شروع به ساخت و ساز کردند. به همین جهت وقتی از جنوب به سمت شمال این خیابان می‌رویم هیچ کوچه شبیه را نمی‌بینید. معمولاً هریک از کوچه‌ها جز ملک یک فرد بودند. در آن زمان انتخاب نام‌های کوچه‌های این خیابان بر اساس اسامی موجود در کتاب گلستان سعدی بود.

یکی از مهم‌ترین خیابانهای محله امانیه، خیابان آفریقا است. نام اسبق این خیابان جردن می‌باشد. در اینجا لازم به توضیح است که این خیابان به نام دانشمندی آمریکایی به نام جردن است این فرد در ایران از بانیان مدارس البرز و کمال است که جزء بهترین مدارس تهران است.

 

حسن‌آباد و زرگنده

محلهٔ‌های حسن‌آباد و زرگنده در ۳ کیلومتری تجریش واقع شده‌اند. به دلیل مجاورت با سفارت روسیه، این محله ییلاق کارکنان سفارت روسیه محسوب می‌شد. وجه تسمیه زرگنده به کشف سکه‌ها و کوزه‌های باارزش کشف شده در تپه‌های اطراف آن برمی‌گردد. زیارتگاه امامزاده اسماعیل بیمارستان موقوفه جواهری در این محل می‌باشد.

وجه تسمیه

نام زرگنده یک روایت تاریخی دارد. روایت این‌طور می‌گوید که زرگنده در واقع زرکنده بوده‌است. محله زرگنده به دو قسمت محله پایین و محله بالا تقسیم شده‌است و چون قسمت بالا روی تپه قرار داشت و از دسترس اماکنی چون بانک‌ها و مراکزی برای نگهداری پول و اموال مردم دور بود، مردم شبانه به کوه‌های آنجا می‌آمدند و پول و طلای خود را در این مکان دفن می‌کردند. پس از مدتی افرادی دیگر به این مکان می‌رفتند و آن پول‌ها و طلاها را پیدا می‌کردند و با خود می‌آوردند و این‌طور می‌شد که به اصطلاح می‌گفتند فلانی از تپه‌ها زر کنده‌است.

 

زرگنده شمالی، زرگنده جنوبی

زرگنده دو نما دارد یک نما با قدم زدن در قسمت شمالی نمایان می‌شود که دسترسی‌های نزدیکی به خیابان‌های الهیه و جردن دارد و از شلوغی دور است، کسبه و مغازه کم دیده می‌شود و تنها صدای ماشین‌هایی که در تنگی کوچه و خیابان می‌لولند جلب نظر می‌کند. اما نمای دیگر وقتی رو می‌شود که شیب محله به سمت سرازیری می‌رود و شلوغی و رفت و آمد بیشتر می‌شود.

زندگی کارگری و دانشجویی با شلوغی که ناشی از رفت و آمد مداوم اهالی در کوچه پس کوچه‌هایی که قسمت جنوبی زرگنده با وجه شمالی خیلی فرق دارد. در شمال خانه باغ‌هایی ۵۰۰ و هزار متری با سکنه دو یا سه نفره اینجا اما خانواده‌هایی ۵ یا ۶ نفره زیر سقف‌های ۴۰ و ۵۰ متری روزگار می‌گذرانند. چیزی که این محله نسبتا لوکس در شمال پایتخت را به یک استثنا تبدیل کرده، پیوند و درهم‌تنیدگی آن با یک محله قدیمی و دارای بافت فرسوده و ساکنان سنتی موسوم به «حسن‌آباد زرگنده» در شمال ظفر است. خیابان اصلی محله زرگنده با نام «عمرانی» از شمال به جنوب کشیده شده و در نهایت به خیابان ظفر (شهید دستگردی) می‌رسد.

از طرفی با طی خیابان نفت – که به تازگی به نام دکتر مصدق تغییر نام داده  به سمت جنوب به بلوار میرداماد و محله داوودیه می‌رسیم که خود در زمره محله‌های نسبتا گران‌قیمت منطقه ۳ به شمار می‌آید. به این ترتیب برخی از خیابان‌های منشعب از ظفر در ضلع شمالی این خیابان را در زمره محله حسن‌آباد زرگنده به شمار می‌آورند و بخشی از خیابان‌های ضلع جنوبی منشعب از ظفر با محله داوودیه در پیوند کامل هستند و به نوعی جزو محله داوودیه به شمار می‌آیند.

محله ظفر به لحاظ سرانه‌های درمانی و بیمارستانی به محله‌های اطراف خود وابسته است، هر چند کلینیک‌هایی برای درمان سرپایی در این محله راه‌اندازی شده و بیمارستان کودکان حضرت علی‌اصغر (ع) نیز که مخصوص بیماران سرطانی است، در این محله وجود دارد، اما اینها پاسخگوی نیاز ساکنان نیست. به لحاظ فضای سبز نیز اگرچه با وجود چنارهای کهن در این محله، سرسبزی به‌عنوان یک ویژگی اصلی آن به شمار می‌آید، اما تعداد بوستان‌های این محله بسیار اندک است. شیب محورهای  منشعب از خیابان ظفر نیز دردسرهای زمستانی ساکنان در زمان بارش برف را به دنبال دارد که خود یک نقطه ضعب برای ساکنان آن به شمار می‌آید.

 

داوودیه

داودیه یکی از محلات تهران واقع در منطقه ۳ شهری تهران است.

داودیه به سبب وجود خیابان میرداماد در مرکزیت آن با نام میرداماد نیز شناخته می‌شود. محله داوودیه دارای فروشگاه‌ها،  آپارتمان‌ها و اداره‌های زیادی است. داوودیه از شمال با قلهک و محله دولت، از شمال شرق با محله دروس، از شرق با چالهرز، از جنوب با پارک حقانی و بزرگراه حقانی و از غرب با بلوار نلسون ماندلا (جردن) همسایگی دارد. هسته اولیه محله داودیه که همان باغ داوودیه باشد در شمال میدان مادر قرار داشته‌است. این میدان در ابتدای شکل‌گیری این اراضی به عنوان یک پهنه مسکونی به توسط عبدالله معنوی، میدان پهلوی نام گذاری می‌شود، که وی بعدها نام آن را به پاس همکاری مهندس محسنی (یک مساح اداره ثبت) به میدان محسنی تغییر می‌دهد. پس از انقلاب اسلامی نیز نام آن به میدان مادر تغییر پیدا می‌کند. داوودیه از دل باغی بیرون آمد که هنوز بر سر نام اصلی اش اما و اگر هست. گروهی می گویند نام اولیه این باغ ارغوانیه بوده، چرا که پیش از آن که صاحبی برایش پیدا شود، پر از درختان ارغوان بوده است.

میرزا آقا خان، صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار باغ را از شاه خرید. یک سال و نیم، روز و شب را بر خودش حرام کرد تا باغی بسازد بی نظیر. نام پسرش داوود را بر سر در عمارت باغ نوشت تا اسم (داوودیه) نشان عمارت و باغی دلربا شود.

در سال 1231 ه.ش. ناصرالدین شاه قاجار باغ را تصرف کرد و تا سال 1271 به عنوان یکی از تفریحگاه های محبوب خود مورد استفاده قرار داد. سموئیل گرین در سال 1262 درباره باغ مزبور نوشته است: «از جمله ییلاق های قشنگی که در آن بهار، ما تماشا نمودیم،

ملکی در داوودیه است. این بنا را همان صدراعظمی که اسباب تسریع جنگ ایران و انگلیس در سند 1858 گردیده، ساخته شده است. وسعت باغ عبارت است از یک مایل طول و یک ربع مایل عرض و در طرف شمال این باغ درختان زیاد کاشته اند و میان آن حوض بزرگی قرار داده، آب داوودیه از همان حوض جاری می شود». منطقه ای که باغ داوودیه در آن قرار داشت، به نوشته مورخین چندان مطلوب نبوده زیرا که به شهر نزدیک و در دشت پرسنگی، در پائین تپه واقع بوده است. تپه اسباب جلوگیری نسیم جنوب غربی ظهر می گردد. از این جهت خیلی گرم بوده است. گویند که پشه زیادی داشته است.

از سال 1310 تا 1330 ه.ش. در زمین های شمال تهران نام داوود معنوی مکرر شنیده می شد. گویند وی مردی درست کار و کمرهمت به آبادانی شهر بسته است. داوود معنوی یهودی ای بود که بعدها مسلمان شد ونامش را به عبدالله تغییر داد. پدرش سلیمان معنوی بود و از سرشناسان یهود.

داوود معنوی در سال 1314 ه.ش. باغ و عمارت داوودیه و زمین های واقع در غرب محله چاله هرز را خرید و تاسیسات کوچکی از قبیل انجمن بانوان و پرورشگاه عبدالله معنوی را به پا کرد. سپس درصدد برآمد زمین های داوودیه را به قطعات کوچک تری تقسیم کند، تا بعد ببیند با آن ها چه می تواند بکند. پس برای تفکیک زمین های مذبور تقاضایی به اداره ثبت اسناد و املاک داد.

تفکیک زمین ها توسط داوود معنوی جدای از تسریع حرکت شهر به سمت شمال موجب پدید آمدن پهنه ای از سیدخندان شد. طبق تقسیمات جدید شهرداری، محله سیدخندان در منطقه 3 شهرداری تهران قرار دارد. نام محله را گویا به یاد شخصی به نام آقا سید انتخاب گردیده است که در همان حوالی، در ایستگاهی بین راهی در مسیر تهران به تجریش، برای رادیاتورهای وسایل نقلیه عبوری آب سرد تهیه می کرده و به خوش رویی مشهور بوده است.

اولین خانواده که پا به محله سیدخندان گذاشت و آن را آباد کرد، خانواده ارمنی مادات نظریان بود که در سال 1320 ه.ش. از روستای لار واقع در منطقه ارمنی نشین خرقان از توابع شهرستان زرندیه (ساوه) آمده بودند. در سال های نخست سکونت ارامنه در محله مدتی، محله مادات آباد خوانده می شد. در سال های بعد چندین خانواده ارمنی از دیگر نقاط ایران همچنین از شهر جلفای آذربایجان شرقی به این محله آمدند و در آن ساکن شدند. به همین خاطر اسم یکی از خیابان های محله را گذاشتند.

 

 

جلفا

با افزایش آمار جمعیتی ارامنه در محله آمار دانش آموزان محله نیز افزایش یافت به طوری که مسئولین وقت ارامنه به فکر ساختن مدرسه ای افتادند. در سال 1953 م. (1332 ه.ش.) با مساعدت نظریان و کمک مالی شورای خلیفه گری ارامنه تهران و ساکنین ارمنی محله، مدرسه ملی ارامنه شاه عباس واقع در خیابان ارسباران کنونی، کوچه دانش ساخته می شود. در مراسم شروع عملیات ساختمانی، ‌اولین کلنگ را سیمون وراتسیان نخست وزیر جمهوری ارمنستان که در ‌آن روزها در تهران به سر می برد به زمین زد. اولین صاحب امتیاز مدرسه مادات نظریان بود. وی همچنین سال ها وظیفه ریاست انجمن اولیا و مربیان مدرسه را به عهده داشته است. اهالی ارمنی محله در جوار مدرسه سالن آرام مانوکیان را می سازند. قابل ذکر است که مدرسه ارامنه شاه عباس از سال 1391 ه.ش. با تغییر نام‌، به دبیرستان سرای دانش به فعالیت خود ادامه می دهد.

در سال 1994 م. در محوطه سالن مانوکیان، به همت عده ای از صنعتگران ارمنی انجمن ارمنیان صنعتگر ایران وابسته به شورای خلیفه گری ارامنه تهران را بنیان نهادند. هدف انجمن کمک به پیشرفت صنعت در ایران می باشد. در حال حاضر انجمن فوق فعال و دارای 230 عضو می باشد. در جنوب میدان مادر یک ساختمان قدیمی وجود دارد که به عنوان مرکزی آموزشی برای اقلیت مسیحی و ارامنه تاسیس شد. زمین و خاک مدرسه خواهران راهبه ماریاسیان در 27 مارس سال 1958 م. (1337 ه.ش.) تقدیس و تبرک گردیده است.

ساختمان مدرسه ماریاسیان در سال 1962 م. (1341 ه.ش.) طی مراسم با شکوهی رسماً افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت که تا به امروز همچنان به فعالیت پرثمر خود ادامه می دهد. این ساختمان در حال حاضر دو مجتمع مجزای پسرانه و دخترانه دارد که از دبستان تا پیش دانشگاهی را شامل می شود. ساختمان مدرسه در 5 طبقه و دارای کلیه امکانات مورد نیاز روز و در زمان خود یکی از مدارس مدرن تهران به شمار می رفت. در این مجتمع کلیسا، آمفی تئاتر و کتابخانه ای هست که نزدیک به شش هزار جلد کتاب، به زبان های فارسی و ارمنی در آن وجود دارد.

کتابخانه مجتمع حضرت مریم در میان کتابخانه های مدارس شهر تهران، رتبه اول را کسب کرده است. دانش آموزان این مدارس علاوه بر تعطیلات رسمی، در روزهای تعطیلی خاص ارامنه نیز به مدرسه نمی روند. روزهایی چون روز مسروپ مقدس، بنیانگدار الفبای ارمنی و آغاز هفته فرهنگ ارامنه، پنچ روز تعطیلی عید کریسمس، روز وارطان مقدس، سالروز قتل عام ارامنه به دست دولت نژادپرست ترکیه عثمانی و سه روز تعطیلی عید پاک. شهید آلن آبکار نظری یکی از شهدای ارمنی محله سیدخندان است که در درگیر های ابتدای انقلاب، در خیابانی در ضلع جنوبی میدان محسنی به ضرب گلوله به شهادت رسید، در خیابانی که حالا نام او را بر خود دارد.

در سیدخندان نیز چون سایر محله های تهران کم نیستند خیابان ها و کوچه هایی که به یاد شهدای ارمنی نامگذاری شده اند. لیکن نام آلن آبکار نظری ناخواسته، با هویت ارامنه ساکن خیابان میرداماد پیوند خورده است. چرا که مجتمع آموزشی حضرت مریم، شامل کلیسا، مدرسه و آمفی تئاتر، دبستان شاه عباس، سالن آرام مانوکیان و انجمن ارمنیان صنعتگر ایران هنوز هم در این محله فعال اند. که گواه بر حضور ارامنه در این محله است. هنوز هم تعداد زیادی ارمنی در محله سیدخندان زندگی می کنند.

فعال فرهنگی-اجتماعی مادات نظریان در سال 1900 م. در روستای لار واقع در منطقه ارمنی نشین خرقان از توابع زرندیه (ساوه) در یک خانواده مومن و با تقوای کشاورز ارمنی دیده به جهان گشود. در سال 1941 م. به همراه خانواده به تهران مهاجرت و در محله تازه تاسیس سیدخندان ساکن شد. وی یکی از شخصیت های با نفوذ محله سید خندان بود. مدرسه شاه عباس به همت وی ساخته شده است. نظریان مدتی هم عضو هیئت ارامنه وقت تهران بوده است. وی در سال 1977 م. در تهران به دیار حق شتافت.

 

دسترسی

بزرگراه مدرس، بزرگراه حقانی، بزرگراه همت و بزرگراه آفریقا ارتباط داوودیه را با دیگر نقاط شهر تهران برقرار می‌کنند.

داوودیه از طریق ایستگاه مترو میرداماد به خط یک مترو تهران وصل می‌شود.

 

دروس

دروس از محله‌های قدیمی شهر تهران است. این محله در منطقه ۳ شهرداری تهران واقع شده‌ است مرز جنوبی این منطقه بلوار شهرزاد و مرز شمالی آن کمی بالاتر از خیابان دولت (کلاهدوز) می‌باشد و از شرق خیابان پاسداران و از غرب به خیابان فکوریان که مرز بین قلهک و دروس است- منتهی می‌باشد.

خیابان بندی منظم و رعایت اصول شهرسازی در خیابان‌های دروس از ویژگی‌های این محله‌است، كه آن را به يكى از گرانترين محله هاى شهر تهران تبديل كرده است. مقبره مهدیقلی هدایت ملقب به مخبرالسلطنه سومین نخست وزیر رضا شاه پهلوی و نویسنده کتاب خاطرات و خطرات در محله دروس خیابان هدایت انتهای کوچه مسجد واقع است.

 

نام دروس

محله دروس مرکب از دو کلمه دره و روس می باشد چون که روس‌ها در آنجا اقامت تابستانی داشتند و مهمانی‌ها و جلسه‌های اداری خود را آنجا برگزار می‌کردند.

پیشینه

دروس محله‌ای بسیار قدیمی است که در زمان‌های دور دهکده‌ای ارمنی‌نشین بود و مردم در زمین‌های این منطقه به کشاورزی و دامداری مشغول بودند و ساکنانش در قلعه‌ای که در آن حدود واقع بود زندگی می‌کردند. تا پیش از کشف تمدن قیطریه و هم چنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینهٔ تاریخی شهر تهران به همان آثار یافت‌شده در حوالی شهر ری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و درّوس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیهٔ تاریخی قصران (شمیران)، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند.

در این ده، دو رشته قنات جاری بود که آب مصرفی و کشاورزی مردم ده دروس از آن تأمین می‌شد. یکی قنات نصرت در محل چهارراه قنات فعلی و دیگری در خاور دروس به نام قنات شیبانی که هردو هنوز هم جاری هستند.

 

خطوط حمل و نقل عمومی

در این محله خط اتوبوس ۲۲۵ پايانه تجريش به پايانه شهيد دستواره از شمال محله يعني خيابان شهيد كلاهدوز (دولت) واز ضلع شرقی محله يعني خيابان پاسداران خط ۲۱۵ سوهانک به سه راه ضرابخانه (تقاطع خيابان شريعتی و پاسداران در تلاقی بزرگراه همت و زين الدين) مسافران را جا به جا می نمايد. در حال حاضر علاوه بر این دو خط از ضلع شمال شرقی محله در چهارراه پاسداران دسترسی به پايانه مغان امكان پذير می باشد.

 

دوران قاجار

در دوران قاجار، مالکیت ده در اختیار مخبر السلطنه مهدی‌قلی هدایت از رجال دربار قرار گرفت که هم‌اکنون نیز مقبره خانوادگی او در آن جا قرار دارد. مخبر السلطنه بیمارستانی نیز با نام خود در دروس دایر کرد که هم‌اکنون تخریب شده و در حال نوسازی است. محله دروس به دلیل تقسیم اراضی ملی بین خوانین و خاندان‌های وابسته سلطنتی در دوره قاجار، عمدتاً شامل سه، دو دانگ بود که ۲ دانگ مخبرالسلطنه هدایت ۲، دانگ خاندان شیبانی و ۲ دانگ احتشام السلطنه می‌شد؛ که در حال حاضر فقط موقوفه مخبر  السلطنه بدون تغییر باقی مانده است. … پس از تغییر و تحولات این املاک پای خاندان‌های دیگر به دروس بازگردید و زمین‌ها تقسیم گردید.

از محله‌های معروف می‌توان به محله کوچکی که در ابتدا خیابان هدایت واقع شده اشاره نمود به نام چالهرز که قدمت زیادی دارد. در ضمن باغ معروفی در ضلع جنوب چهارراه قنات واقع است که هنوز دست نخورده باقی مانده است و هوای دل‌انگیزی به محله می‌دهد.

 

از خیابان‌ها و معابر معروف می‌توان به خیابان هدایت، باقری کماسایی، یارمحمدی، حجت سوری، کوی جلیلی جلیل الملک نواده صفوی و منصور (خیابان صالح حسینی) نام برد که منزل حسنعلی منصور در آن قرار داشت و کوچه حمام و کوچه مسجد و خیابان یخچال که مشترک بین قلهک و دروس می باشد. دوستعلی‌خان معیرالممالک نویسنده کتاب وقایع‌الزمان و از رجال خزانه‌دار در دوره ناصرالدین‌شاه، عبدالحسین‌خان ناصرالسلطنه در این محله زندگی می‌کردند. ابراهیم گلستان، فروغ فرخزاد و صادق چوبک از دیگر مشاهیری هستند که دوره پهلوی در این منطقه سکنی گزیده‌اند. همچنین بیژن جلالی شاعر معاصر و خواهرزادۀ صادق هدایت نیز تا پایان عمر در این محله می زیست.

 

حوادث تاریخی

از جمله حوادث تاریخی مربوط به دروس، بمباران شدن آن به وسیله هواپیماهای روسی در ابتدای جنگ جهانی دوم به سبب نزدیکی این منطقه با کارخانه اسلحه سازی سلطنت آباد، به قتل رساندن شیخ خزعل والی جدایی طلب خرمشهر و هم دست انگلیسی‌ها به دستور رضا شاه در خانه‌ای در دروس و برخی وقایع سیاسی در سال ۱۳۲۱ خورشیدی است.

 

سفارت خانه‌های خارجی

دروس تنها منطقه پایتخت است که بیشترین سفارت خانه خارجی را در خود جای داده است. از جمله مقرهای دیپلماتیکی که در دروس واقع شده می‌توان به سفارت خانه کشورهای اسپانیا، مجارستان، آرژانتین، پرتغال، یونان (منزل سفیر)، استراليا (منزل سفير)، آذربایجان، بنگلادش، قزاقستان و همچنین مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد، دفتر نمایندگی یونیسف و دفتر مؤسسه تبادلات آکادمیک آلمان (DAAD) اشاره کرد.

 

سیدخندان

 سید خندان نام چهار راهی در تهران است. پل سیدخندان مرز میان منطقه ۷ و منطقه ۳ شهرداری تهران بر روی این چهار راه واقع شده‌است.

 

نام

نام این چهار راه برگرفته از فردی معتبر و معروف در آن منطقه به اسم سید جعفر شاه صاحب مشهور به سید خندان است که از افراد بزرگ تهران بوده‌است. به رسم آن روزگار که بزرگان محله‌های تهران مکانی برای گردهم آیی داشتند، سید جعفر نیز دارای قهوه خانه ای برای مسافران و اهل تهران واقع در چهارراه سید خندان کنونی بوده‌ است. وی این مکان را زمانی بنا نمود که در اطراف آن چیزی ساخته نشده بود و موجب آبادانی آن منطقه گشت. روزانه تعداد زیادی از مسافران خسته و اهالی تهران میهمان این مرد مهربان بودند.

 

مکان‌های مهم

 

موزه رضا عباسی

موزه رضا عباسی کاشانی، در سال ۱۳۵۶ در خیابان شریعتی تهران، روبروی دانشکده برق دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، گشایش یافت و به یاد نقاش مشهور دورهٔ صفوی اهل کاشان رضا عباسی نام‌گذاری شد.

 

تالارها

این موزه شامل آثار هنری دوره پیش از تاریخ تا قرن سیزده هجری است که در سه تالار به نمایش گذاشته شده‌است:

1. تالار پیش از اسلام
2. تالار هنرهای اسلامی
3. تالار نگارگری و تالار خوشنویسی

 

تاریخچه

ساختمان موزه در واقع متعلق به یک نمایشگاه مبلمان و دکوراسیون خانگی بود که به دلیل ویژگی‌های معماری و محل قرارگیری مورد توجه مسوولان وقت قرار گرفت و از صاحب اصلی خریداری شد. این موزه به‌طور رسمی در مهرماه سال ۱۳۵۶ به وسیله فرح پهلوی گشایش یافت ما درست یک سال بعد در آبان ماه سال ۱۳۵۷ تعطیل شد.

در این دوره یعنی از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۸، مدیریت موزه بر عهده آیدین آغداشلو بود.در پایان سال ۱۳۵۸ بار دیگر این موزه پس از دگرگونی‌هایی در آرایش داخلی و گسترش فضای نمایشگاهی بازگشایی شد. در سال ۱۳۶۳ به دلیل مشکلات داخلی کار موزه بار دیگر به تعطیلی کشید و یک سال بعد دوباره بازگشایی شد. اما این بازگشایی دوام چندانی نداشت و موزه یک بار دیگر در همان سال تعطیل شد تا سرانجام در ۱۵ بهمن سال ۱۳۷۹ برای پنجمین بار و پس از انجام بازسازی دوباره آغاز به کار کرد. در حال حاضر این موزه زیر نظر سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اداره می‌شود. سرپرست کنونی موزه شهرام حیدر آبادیان است.

 

مجموعه‌ها

نیم‌تنه اشرافی - سنگ لاجورد - دوره ساسانی

مجموعه‌های به نمایش درآمده در این موزه بسیار متنوع بوده و آثاری از هزاره دوم پیش از میلاد تا اوایل قرن بیستم یعنی پایان دوره قاجار را در بر می‌گیرد. این آثار بر اساس ترتیب زمانی به نمایش درآمده‌اند، بنابراین بازدید کنندگان می‌توانند سیر تکامل هنر، تمدن و فرهنگ را در ایران زمین دنبال کنند. این چینش در میان موزه‌های دیگر ایران منحصر به فرد است.

 

بخش مرمت و نگهداری

مجسمه بز لرستان موزه رضا عباسی

بخش مرمت و نگهداری موزه با دو آزمایشگاه و کارگاه به مرمت و بازسازی نقاشی‌ها، اشیای فلزی و کتاب‌های خطی اختصاص دارد و یکی از پیشرفته‌ترین کارگاه‌های مرمت در کشور است؛ بنابراین، این کارگاه نه تنها به مرمت اشیای موجود در موزه رضا عباسی می‌پردازد، بلکه ترمیم آثار ارسالی از موزه‌های دیگر کشور را نیز به عهده دارد.

 

کتابخانه

کتابخانه موزه دربرگیرنده بیش از ده هزار جلد کتاب به زبان‌های پارسی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی است. همچنین کتابخانه مشترک بیش از ۵۰ مجله داخلی و ۶۰ مجله خارجی است. این کتابخانه برای کارکنان موزه‌ها، کارمندان سازمان میراث فرهنگی، استادان و دانشجویان و پژوهشگران فرهنگی قابل استفاده‌است.

 

بخش انتشارات

انتشارات موزه تاکنون کتاب‌های مرجع گوناگونی را دربارهٔ هنر و تاریخ ایران به چاپ رسانده‌است.

 

طبقه اول

این طبقه به نمایش آثار نگارگری و خطاطی اختصاص دارد. اثر برگزیده این بخش کهن‌ترین نمونه برگی از شاهنامه مربوط به میانه سده ۸ هجری است.

 

طبقه دوم

این طبقه به نمایش آثار دوره اسلامی در دو تالار اختصاص دارد.

 

طبقه سوم

در طبقه سوم کتابخانه و تالار آثار پیش از اسلام قرار دارد. در تالار پیش از اسلام ریتون‌های زرین دوره هخامنشی و ظروف سیمین دوره ساسانی خودنمایی می‌کنند.

 

آدرس

موزه رضا عباسی، در خیابان شریعتی تهران، نرسیده به پل سیدخندان شماره۹۷۲ قرار دارد.

 

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

یکی از ۱۹ وزارتخانهٔ دولت ایران و مسؤول برنامه‌ریزی، پشتیبانی و توسعه زیرساختار و توانایی‌های ملی مخابراتی و اطلاعاتی ایران است. محمدجواد آذری جهرمی در دولت دوم حسن روحانی تصدی این وزارت را بر عهده دارد.

 

پست

پست در ایران پیشینه تاریخی دارد و قدمت آن هم به چند صد سال می‌رسد، اما پست تا پیش از سال ۱۲۹۷ به صورت «اداره» بود و تمامی امور پستی در آن زمان توسط همین اداره صورت می‌گرفت. در این سال به سبب موفقیت‌هایی که به دست آمده بود، ناصرالدین شاه دستور داد تا مؤسسه پست آن روز به وزارت تبدیل شود و ادارهٔ آن را به «امین الملک» وزیر وظایف و رئیس دارالشوری سپرد.

وی یک سال بعد یعنی در سال ۱۲۹۸ از وزارت وظایف و ریاست دارالشوری استعفا کرد تا برای رسیدگی به امور وزارتخانه جدید فرصت بیشتری پیدا کند. وزارت جدید پست همچنان توسط امین الملک و میرزا رحیم که به معاونت این وزارتخانه منصوب شده بود اداره می‌شود.

در ۱۵ جمادی‌الاولی سال ۱۳۰۳ جزوه‌ای کوچک در ۵۲ صفحه به نام تعرفهٔ ادارهٔ جلیلیهٔ پستخانهٔ ایران با چاپ سنگی منتشر شد. در این رساله نقشه‌هایی از جمیع تلگراف خانه‌ها، پست خانه‌ها و چاپارخانه‌ها و خطوط پستی آن ایام آمده بود. به موجب مندرجات آن رساله، کشور ایران در سال «۱۳۰۳))دارای «۷ خط اصلی» و ((پنج خط فرعی» پستی بوده‌است. از این سال به بعد تغییرات عمده‌ای در اداره یا وزارت پست آن وقت به جز تغییر در تشکیلات ساختاری و سازمانی آن صورت نگرفته‌است.

پس از صدارت امیرکبیر تحولات تازه‌ای در پست کشور رخ می‌نماید. به نحوی که فعالیت پست‌های کشورهای استعمارگر در ایران تعطیل می‌شود و پیک‌های پست ایران با نظم و نظامی که از سوی امیرکبیر در ترکیب وزارت پست شکل داده بود با سرعت و دقت بسیار امور مراسلاتی را انجام می‌دادند. پست در سال ۱۳۲۷ هجری قمری دستخوش تغییراتی شد و تشکیلاتی نو یافت.

 

تلگراف

نخستین ارتباط تلگرافی در ایران در ۱۲۷۱ میان مدرسه دارالفنون و کاخ گلستان برقرار شد که مخابره‌ای آزمایشی بود.با این حال تلگراف از ۱۲۷۲، و در پی انتشار اخبار و اطلاعات مربوط به آن در روزنامه وقایع اتفاقیّه، در ایران شناخته شد و اخبار گسترش تلگراف در جهان و کاربردهای متنوع و تسهیل‌کننده آن، مکرراً گزارش گردید. در تمامی این گزارشها برای سیم و دستگاه تلگراف از تعابیری چون چرخ الماس، چرخ آتشی، سیم آهن، راه سیم آهن، چرخ صاعقه و سیم صاعقه استفاده شده‌است.

شکل فرنگی این واژه ظاهراً در ۱۲۷۳ به صورت «تلغراف» به زبان فارسی راه یافت.[۳] یک سال بعد، موسیو کرشیش اتریشی (معلم کل توپخانه در دارالفنون)، با نظارت و اهتمام علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه (رئیس کل دارالفنون)، از عمارت سلطنتی (کاخ گلستان) به باغ لاله زار سیم تلگراف کشید که اجرای موفقیت‌آمیز آن، منجر به گسترش خطوط تلگراف تا سلطانیه و زنجان گردید. اداره تلگراف در سال ۱۳۲۷ زمان به پست اضافه شد و وزارت پست و تلگراف شکل تازه‌ای به خود گرفت.

 

تلفن

در سال ۱۲۶۵ شمسی مصادف با ۱۸۸۶ میلادی، برای اولین بار در ایران، یک رشته سیم تلفن بین تهران و شاه عبدالعظیم به طول ۷/۸ کیلومتر را بوآتال بلژیکی -که امتیاز راه‌آهن ری را داشت- کشید. مرحله دوم فناوری مخابرات در تهران از سال ۱۲۶۸ شمسی یعنی ۱۳ سال پس از اختراع تلفن با برقراری ارتباط تلفنی بین دو ایستگاه ماشین دودی تهران و شهر ری آغاز  شد. پس از آن بین کامرانیه در منطقه شمیران و عمارت وزارت جنگ در تهران و سپس بین مقر ییلاقی شاه قاجار در سلطنت آباد سابق و عمارت سلطنتی تهران ارتباط تلفنی دایر شد. اما در سال ۱۳۲۱ ه‍.ق اولین امتیاز تلفن به بصیر الممالک واگذار شد.

به این ترتیب تلفن نیز در تهران شروع به کار کرد. در ۱۹ جمادی‌الثانی ۱۳۵۰ وزارت پست و تلگراف پیشنهادی به مجلس تقدیم کرد که با مصوبه‌ای سهام شرکت تلفن وقت را خریداری کند. پس از صدور این مجوز و خرید سهام شرکت تلفن از اواخر سال ۱۳۴۷ ه‍.ق وزارت پست و تلگراف و تلفن شکل گرفت. در سال ۱۳۰۲ شمسی قراردادی برای احداث خطوط تلفنی زیرزمینی با شرکت زیمنس اند هالسکه منعقد شد و سه سال بعد در آبان ماه ۱۳۰۵ شمسی تلفن خودکار جدید بر روی ۲۳۰۰ رشته کابل در مرکز اکباتان آماده بهره‌برداری شد.

در سال ۱۳۰۸ شمسی امور تلفن نیز تحت نظر وزارت پست و تلگراف قرار گرفت و به نام وزارت پست و تلگراف و تلفن نامگذاری شد. مرکز تلفن اکباتان در سال ۱۳۱۶ شمسی به ۶۰۰ شماره تلفن رسید و دو سال بعد بهره‌برداری شد و در سال ۱۳۳۷ به ۱۳ هزار شماره توسعه یافت. خطوط تلفن جدید یا کاریر نیز پس از شهریور۱۳۲۰ مورد بهره‌برداری قرار گرفت و ارتباط تلفنی بین تهران و سایر شهرها گسترش یافت و مراکز تلفنی تهران یکی پس از دیگری تأسیس شد. هرچند امروزه متولی اصلی ارتباط تلفن ثابت کشور شرکت مخابرات ایران است اما دامنه فعالیت‌های این شرکت محدود به تلفنهای ثابت نبوده و در زمینه‌های گوناگون از جمله سرویسهای جدید مخابراتی و داده هم فعالیت دارد. راهنمای تلفن ۱۱۸ نیز یکی از خدمات فعال در این بخش می‌باشد.

 

موبایل

پس از ورود تجهیزات تلفن همراه در سال ۷۲ و نصب و تست شبکه در برخی از نقاط شهر تهران ثبت نام برای واگذاری سیم کارت آغاز شد. (در ادامه به تغییرات این قسمت و شکل‌گیری چندین اپراتور در این حوزه خواهیم پرداخت) اپراتورهایی مثل همراه اول، ایرانسل، رایتل و…

 

زیرساخت

شرکت ارتباطات زیرساخت پیرو سیاست‌ها و برنامه‌های کلان نظام جمهوری اسلامی در راستای ابلاغ سیاست‌های اصل ۴۴  قانون اساسی، به عنوان شرکتی مستقل و به عنوان شرکت مادرتخصصی حوزه ارتباطات کلان ایران به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

 

تنظیم مقررات

سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با استناد به ماده ۷ قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مصوب ۱۹/۹/۱۳۸۲ مجلس شورای اسلامی از تجمیع معاونت امور مخابراتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و اداره کل ارتباطات رادیویی، به منظور ایفای وظایف و اختیارات حاکمیتی، نظارتی و اجرایی در بخش تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی وابسته به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تأسیس شده‌است.

 

امور فضایی کشور

سازمان فضایی ایران براساس ماده ۸ و ۹ مصوبه ۶۸۱۵۹ مورخ ۲۲/۹/۱۳۸۲ مجلس محترم شورای اسلامی، شورای عالی فضایی با ریاست رئیس‌جمهور و عضویت نهادهای ذی‌ربط زیر مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تأسیس گردید و تا سال ۱۳۹۰ زیر مجموعه این وزارتخانه بود و سپس تحت نظر نهاد ریاست جمهوری قرار گرفت، اما با روی کار آمدن دولت یازدهم بازگشت این سازمان به وزارت ارتباطات مجدداً در دستور کار قرار گرفت و در فروردین ماه سال ۱۳۹۴ این مجموعه دوباره به این وزارتخانه ملحق شد.

 

داده و اینترنت

هرچند اولین استفاده‌های از شبکه داده و اینترنت در کشور پیشینه مشخصی ندارد اما اینترنت به صورت عمومی از حدود سال‌های ۱۹۹۳ (معادل ۱۳۷۲ خورشیدی) برای استفاده‌های دانشگاهی و استفاده در وزارت نفت وارد ایران شد. در سال ۱۳۶۸ پس از افتتاح مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، بنا بر درخواست استادهای دانشگاه که در خارج از ایران با پست الکترونیکی آشنا شده بودند، فکر برقراری این ارتباط شکل گرفت.

ابتدا مرکز تحقیقات فیزیک نظری ایتالیا، مرکز مشابه در ایران به مرکز آکادمیک و تحقیقات اروپا (EARN) معرفی شد تا دسترسی به شبکهٔ بیت‌نت برای این مرکز فراهم شود. مرکز در ابتدا از طریق اتصال با شماره‌گیری (dial-up) و با استفاده از خط تلفن به دانشگاهی در اتریش متصل شد. پس از آن یک خط استیجاری (leased line) با دانشگاه وین برقرار شد. پس از آگاهی از پروتکل اینترنتی TCP/IP، مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات ایران به سمت استفاده از اینترنت گام برداشت.

ندا رایانه اولین شرکتی بود که برای نخستین بار امکان استفاده از پست الکترونیکی اینترنتی را برای عموم فراهم آورد، در زمان برگزاری اجلاس سران کشورهای اسلامی نخستین تجهیزات جدی استفاده از اینترنت در مرکز ال سی تی شرکت مخابرات فراهم گردید و پس از آن با فراهم آمدن امکانات جدیدتری در مرکز دیتای شرکت مخابرات ایران کم‌کم پدیده اینترنت در ایران همه گیر شد و شرکت‌های متعددی به فعالیت در این زمینه پرداختند. در حال حاضر نیز سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و شرکت ارتباطات زیر ساخت به عنوان متولیان اصلی دیتا و اینترنت در کشور فعال‌اند.

 

فناوری اطلاعات

در ایران همیشه بحث بر سر متولی اصلی فناوری اطلاعات وجود داشت تا با تغییر نام وزارت خانه در سال ۱۳۸۲ به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و مهمتر از آن ایجاد معاونت فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات، خود را متولی اصلی فناوری اطلاعات در کشور مطرح ساخت. از این سال به بعد توسعه همه‌جانبه‌ای در این وزارتخانه صورت گرفت تا شرکت‌ها و مراکز متعددی زیر مجموعه آن تشکل یافتند و هر یک از آن‌ها با توانمندیها و فعالیت‌های بسیار، تحولات فراوانی را شکل داده و باعث گسترش وضع ارتباطی کشور در بخش‌های مختلف شدند.

معاونت فناوری اطلاعات به منظور تدوین راهبردها، سیاستها، برنامه‌های بلند مدت و اهداف کیفی و کمی بخش توسعه فناوری اطلاعات و ارائه آن به شورای عالی فناوری اطلاعات معاونتی تحت عنوان معاونت فناوری اطلاعات در ساختار سازمانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در نظر گرفته شد. آنچه مشخص است لزوم پیشرفت بخش فناوری اطلاعات کشور در سال‌های آتی است و در حال حاضر بزرگترین شاخص پیشرفت رو به جلوی هر کشور با وضعیت فناوری اطلاعات آن کشور سنجیده می‌شود و این در حالیست که هنوز در ایران راه زیادی تا رسیدن به تراز کشورهای توسعه یافته در پیش داریم.

امروزه ملاک عمل برای توسعه فناوری اطلاعات در کشورهای توسعه یافته سود ده یا زیان ده بودن این قسمت‌ها نیست بلکه اعتقاد بر این است که گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات خود باعث رشد و تکامل سایر بخش‌ها بخصوص بخش‌های دانش محور خواهد شد و با بالا رفتن سطح معلومات عمومی و تخصصی در همه حوزه‌ها کارکنان واحدهای مختلف نیز باز دهی خلاقانه بیشتری خواهند داشت و این در حالیست که با پیاده‌سازی شبکه‌های مناسب و ایجاد دولت الکترونیک بسیاری از هزینه‌ها بخصوص در وقت و سرمایه کشور کاهش داشته و در عوض شاخصهای رشد و توسعه با روندی منطقی رشد خواهند داشت.

با این نگرش و شکل‌گیری تغییرات اولیه در واقع هم‌زمان با تصویب لایحه تغییر وظایف و نام وزارت پست و تلگراف و تلفن به «وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات» توسط مجلس محترم شورای اسلامی و با توجه به تغییر ساختار شرکت مخابرات ایران، مجموعه قوانین وظایف و اختیارات جدید این وزارتخانه، تدوین و تصویب شد. هرچند بسیاری معتقدند هنوز نام فناوری اطلاعات جای کار بسیاری دارد.

 

شرکت‌ها

از این رهگذر سه شرکت ارتباطات دیتا – که در سال ۱۳۸۴ به فناوری اطلاعات تغییر نام داد –زیر ساخت و ارتباطات سیار در کنار شرکت مخابرات ایران تشکیل شد. بعلاوه شرکت مادر تخصصی مخابرات و پست، تشکیل دو سازمان فضایی و تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و دو شورای فرابخشی با عناوین «شورای عالی فناوری اطلاعات» و «شورای فضایی» نیز بخشی از این تحولات به حساب می‌آید.

دانشگاه متعلق به این وزارتخانه تحت عنوان دانشکده علمی و کاربردی پست و مخابرات ایران نیز به زودی به دانشکده ارتباطات و فناوری اطلاعات تغییر نام خواهد داد.

 

اسامی شرکت‌ها و سازمانهای وابسته به تفکیک:

• شرکت مادر تخصصی مخابرات ایران
• شرکت ارتباطات ثابت ایران (آشنای اول)
• شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول)
• شرکت مادر تخصصی پست ایران
• شرکت پست بانک
• سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی
• شرکت فناوری اطلاعات
• کارخانجات تولیدی
• شرکت ارتباطات زیرساخت
• سازمان فضایی ایران
• سازمان فناوری اطلاعات
• مرکز تحقیقات مخابرات ایران
• شرکت خدمات هوایی بین‌المللی و منطقه ویژه اقتصادی پیام
• دانشکده علمی کاربردی پست و مخابرات
• ادارات کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استانها (نماینده وزارت در استانها)
• شرکت‌های پست استانی
• شرکت‌های پست بانک استانی

 

 

ادارات کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استانها

در سال ۱۳۹۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی و ابلاغ معاونت توسعه مدیریت و منابع انسانی رئیس‌جمهور ساختار این وزارتخانه در استانها تغییر کرد و ادارات کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استانها در قالب حاکمیتی به عنوان نماینده تام‌الاختیار وزیر و ناظر بر زیر مجموعه‌های پست، پست بانک و شرکت ارتباطات زیر ساخت (بخش دولتی) و شرکت‌های خصوصی حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات تأسیس گردید. تمامی وظایف سازمانهای وابسته به وزارت از قبیل سازمان تنظیم مقررات، سازمان فناوری اطلاعات و غیره از طریق این ادارات کل در استانها پیگیری می‌شود

 

اپراتورهای تحت فعالیت

شرکت ارتباطات ثابت ایران (آشنای اول)

در ایران این شرکت را همه با نام شرکت مخابرات می‌شناسند که پس از خصوصی‌سازی در سال ۱۳۸۸ شرح فعالیت‌ها و نام این شرکت تغییر یافت، کلیه خدمات مربوط به اینترنت مخابرات و سرویسهای دیتا شامل MPLS، اینترانت ، اینترنت ADSL و Dedicate (اختصاصی) از طریق این شرکت ارائه می‌شود. اکثر سرویسهای دیتا در ایران انحصاری و در اختیار آشنای اول هستند ولی در زمینه اینترنت ، شرکت‌های pap (شرکتهای خصوصی ارائه دهنده اینترنت ازجمله شاتل، پارس آنلاین و …) رقیب شرکت ارتباطات ثابت به حساب می‌آیند.

 

شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول)

پیشینه استفاده از تلفن همراه در ایران زیاد دور نیست نخستین مرحله از راه اندازی سامانهٔ تلفن همراه در سال ۷۳ با دایری ۹۲۰۰ شماره در شهر تهران آغاز به کار کرد با توجه به نیاز و تقاضای مردم به این پدیده فعالیت‌هایی متناسب با جهت‌گیری جهانی برای توسعه شبکه تلفن همراه در اهداف اصلی مجموعه مخابرات کشور قرارگرفت. در پایان سال ۸۲، این شبکه دارای ۳ میلیون و۴۵۰هزار مشترک بود که این تعداد به ۳۵ میلیون شماره در حال حاضر، رسیده.

اکنون شبکه تلفن همراه علاوه براین، افزایش بیش از۳۸هزار کیلومتر جاده و ۱۰۷۸ شهر تحت پوشش دارد. بر این اساس در طول برنامه سوم ۴ میلیون و ۵۹۰شماره تلفن همراه واگذار شد؛ که با ۹۳۴٫۸ در صد رشد رو به رو بوده و ضریب نفوذ تلفن همراه از ۰٫۷۸ در ابتدای برنامه سوم به ۷٫۵۰ در انتهای برنامه افزایش پیدا کرده‌است.

 

شرکت ایرانسل (MTN)

در راستای اجرای برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و در جهت تحقق ماده ۱۲۴ برنامه مذکور و با هدف توسعه ارتباطات و مخابرات از طریق خصوصی‌سازی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در مهرماه ۱۳۸۲ اقدام به برپایی مقدمات برگزاری مزایده اپراتوری دوم تلفن همراه نمود.

 

شرکت تأمین تله کام (رایتل)

رایتل در سال ۱۳۸۹به اخذ پروانه اپراتور سوم تلفن همراه کشور با انحصار دوساله جهت ارائه خدمات نسل سوم موبایل علاوه بر خدمات نسل دوم نائل آمد و اکنون تمامی تلاش خود را معطوف ورود سریع به بازار مخابرات ایران نموده تا بدین ترتیب خود را به عنوان اپراتوری مشتری مدار و نوآور در بین رقبا معرفی نماید.

 

شرکت ایرانیان نت (پهن باند)

شرکت خدمات ارتباطی و الکترونیکی ایرانیان‌نت، اولین و تنها دارنده مجوز ایجاد شبکه دسترسی پهن‌باند کشور مبتنی بر فیبر نوری در سال ۱۳۹۰ و با هدف ایجاد شبکه دسترسی فیبر نوری در سطح کشور و همچنین ارائه خدمات ارزش افزوده تشکیل شده‌است.

ساختمان شرکت ملی پست (درحال ساخت)

 

اداره مخابرات تهران

 

هتل بین‌المللی تهران (در گذشته)

هتل بین‌المللی تهران یا هتل اینترنشنال تهران نام هتل ۵ ستاره‌ای بود که در ضلع جنوب شرقی سیدخندان قرار داشت. این هتل که به‌نام هتل سیدخندان هم شناخته می‌شد، در سال ۱۳۵۶ و در زمینی به مساحت ۱۳ هزار متر مربع و زیربنای ۳۶ هزار مترمربع افتتاح شده بود. در حال حاضر ساختمان هتل تخریب شده و مجتمع اداری- تجاری- اقامتی شرکت مخابرات ایران در زمینی به مساحت تقریبی ۹۵۰۰ متر مربع و در محل سابق هتل اینترنشنال در حال ساخت است.

 

تاریخچه

کار ساخت هتل اینترنشنال تهران در اواسط دهه ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز شد و آغاز ساخت فاز اول هتل اینترنشنال در سال ۱۳۴۶ و در گلوگاه گذر مسافران و زائرانی که به قصد زیارت امامزاده صالح از جاده قدیم شمیران راهی میدان تجریش می‌شدند، شروع شد. هتل اینترنشنال تهران که متعلق به تیمسار باتمان‌قلیچ بود، بیشتر به قصد اسکان رجال و کارمندان متمول و سرشناس دولت که در شهرستان‌ها اقامت داشتند و به قصد سیاحت یا زیارت به تهران می‌آمدند، بنا شد.

کار ساخت هتل اینترنشنال تهران در مساحتی نزدیک به ۴ هکتار با ۸۵۰ اتاق، ۴ سالن اجتماعات به همراه یک مجموعه ورزشی و ۳ آسانسور که از عمارت، هتلی ۵ ستاره می‌ساخت، سرانجام در سال ۱۳۵۶ خورشیدی به پایان رسید. این در حالی است که در آن سال‌ها پایتخت، شاهد حضور نمایندگان هتل‌های زنجیره‌ای بین‌المللی و ساخت چندین هتل ۵ یا ۴ ستاره بین‌المللی بود. هتل اینترنشنال  تهران به عنوان رقیبی قدرتمند برای جذب گردشگر و مسافر با شعب هتل‌های بین‌المللی خودنمایی می‌کرد. هتل اینترنشنال  فعالیت خود را تا انقلاب ۵۷ ادامه داد. این هتل تا روزگاری که رونق داشت، درآمد بسیار خوبی نیز کسب می‌کرد.

 

پس از انقلاب

پس از انقلاب و تغییر و تحولات آن سال‌ها، ساختمان بدون مدیر هتل از سوی گروهی از دانشجویان دانشگاه علم و صنعت ایران مصادره می‌شود و با تبدیل شدن به خوابگاه به ناگهان تغییر کاربری می‌دهد. چندی بعد پرسنل نیروی دریایی هم همین استفاده را از هتل بردند، تا اینکه در اوایل دهه ۱۳۶۰ و درست در کوران جنگ ایران و عراق، هتل به صورت قطعی مصادره می‌شود و در اختیار بنیاد آسیب دیدگان جنگ قرار می‌گیرد.

بدین سان آخرین کسانی که میهمان ناخوانده هتل اینترنشنال تهران شدند، حدود ۶۵۰ خانواده مهاجر جنگی بودند که از سال ۱۳۶۲ تا اوایل دهه ۷۰ یعنی چند سال پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در آنجا زندگی می‌کردند. زندگی این مهاجران جنگی در این مجتمع را ناصر غلامرضایی در فیلم حریم مهرورزی و همچنین قاضی ربیحاوی در کتاب از این مکان روایت کرده‌اند. تأسیسات زیربنایی هتل، هر روز مستهلک تر از روز قبل می‌شد.

در غفلت جمعی، بسیاری از اشیا و قطعات با ارزش تأسیساتی آن، مورد دستبرد قرار می‌گرفت. سال‌ها به همین منوال گذشت تا اینکه در سال ۱۳۷۲، تشکیلات مهاجران جنگی که آن زمان سرپرستی بقایای هتل اینترنشنال سابق را بر عهده داشت، با پرداخت حدود ۷۰ میلیون تومان به ۴۸۰ خانواده‌ای که از زمان جنگ در هتل باقی مانده بودند، هتل را به‌طور کامل خالی کرد.

از این پس، اتاق‌های هتل اینترنشنال به محل امنی برای معتادان، بزهکاران و افراد فاسد تبدیل شد. در سال ۱۳۷۹، هتل اینترنشنال تهران را به شکل قطعی و به مبلغ یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به وزارت پست و تلگراف و تلفن سابق منتقل شد و تا مدت‌ها به حال خود رها شد. سرانجام شرکت مخابرات ایران در سال ۱۳۸۶ این هتل را با صرف هزینه‌ای در حدود ۷۰۰ میلیون تومان تخریب کرد و کار ساخت مجتمع شرکت مخابرات ایران را در همان محل آغاز کرد.

 

ساخت مجتمع مخابرات

در حال حاضر ساخت مجتمع اداری- تجاری- اقامتی شرکت مخابرات ایران که در زمینی به مساحت تقریبی ۹۵۰۰ متر مربع و در محل سابق هتل اینترنشنال قرار دارد در حال انجام است. فضای اداری با ۴۰هزار مترمربع که در یک برج ۲۵ طبقه قرار گرفته است بزرگ‌ترین کاربری این مجتمع را تشکیل می‌دهد. در کنار این برج اداری، یک هتل هشت طبقه با زیربنای ۱۴هزار متر مربع قرار گرفته و مجموعه تجاری نیز با زیربنای ۱۱هزار مترمربع کل فضای طبقات پایین مجموعه را اشغال کرده‌است.

 

دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی (دانشکده برق)

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی یکی از دانشگاه‌های برتر دولتی شهر تهران و نخستین دانشگاه صنعتی ایران می‌باشد. هسته اولیه این دانشگاه به سال ۱۳۰۷ برمیگردد که با تصویب شورای انقلاب فرهنگی این دانشگاه در سال ۱۳۵۹ با ادغام ۹ مرکز آموزش عالی (مؤسسه عالی تکنیکوم نفیسی (مؤسس مهندس حبیب نفیسی)، مدرسه عالی فنی، دانشکده نقشه‌برداری، مؤسسه آبشناسی، دانشکده هواشناسی و علوم جو، دانشکده مخابرات، مدرسه عالی ساختمان، دانشگاه کار و پیشه، تربیت دبیر فنی پلی تکنیک تهران، دانشگاه علوم و فنون مجتمع آموزشی وزارت راه، مجتمع تکنولوژی تهران و مدرسه عالی تلویزیون و سینما) به شکل کنونی و با نام دانشگاه فنی و مهندسی تشکیل شد و در سال ۱۳۶۷ به نام خواجه نصیرالدین طوسی، دانشمند ایرانی تغییر نام داد. این دانشگاه همواره در بین اولویت‌های رتبه‌های برتر کنکور سراسری قرار می‌گیرد.

 

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی درحال‌حاضر ۲ قطب علمی، ۱۹۴ آزمایشگاه پژوهشی و آموزشی، ۱۳ مرکز پژوهشی، ۳ گروه پژوهشی، ۶ پژوهشکده، ۱۱ شرکت دانش بنیان و ۲۸ شرکت مرکز رشد دارد که در زمینه‌های تخصصی دانشگاه فعالیت می‌کنند.

این دانشگاه توانسته‌است با عقد قراردادهای بسیار با صنایع گوناگون کشور، ضمن حل مشکلات تخصصی آن‌ها، در بسیاری از دستاوردهای پژوهشی ایران سهیم باشد. مجموعه فعالیت‌های پژوهشی آن، حکایت از پویایی دانشگاه در عرصه‌های مختلف علمی و صنعتی دارد که در پاره‌ای از زمینه‌ها تنها نیروهای متخصص کشور در این دانشگاه فعالیت می‌کنند یا دانش‌آموختهٔ این دانشگاه‌اند.

 

براساس پایگاه‌های معتبر برای رتبه‌بندی دانشگاه‌ها در جهان، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی پیشرفت و رشد محسوسی داشته‌است: برطبق آمارِ پایگاه رتبه‌بندی ISI، این دانشگاه در شمار ۱درصد تولیدکنندگان علم در دنیا معرفی شده‌است. همچنین در رتبه‌بندی نشریه تایمز در سال ۲۰۱۸ این دانشگاه در جایگاه ۶۰۱ تا ۸۰۰ جهان و در رتبه ۱۷۳ آسیا و در بین ۵ دانشگاه برتر ایران و بالاتر از دانشگاه‌هایی همچون شریف و تهران قرار گرفت.

این دانشگاه در ۱۱ دانشکده با ۱۸ رشته تحصیلی در مقطع کارشناسی، ۵۳ رشته در مقطع کارشناسی ارشد و ۲۳ رشته تحصیلی در مقطع دکترا کار خود را انجام می‌دهد. به گفته دکتر محمود احمدیان، معاون آموزشی دانشگاه خواجه نصیر نسبت استاد به دانشجو در این دانشگاه با توجه به جذب اعضای هیئت علمی هم‌اکنون ۱ به ۱۸ می‌باشد.

 

پیشینه

هستهٔ اولیهٔ این دانشگاه دانشکدهٔ مخابرات است که در سال ۱۳۰۷ش در محل فعلی دانشکدهٔ مهندسی برق دانشگاه تأسیس و در سال ۱۳۱۸ اساسنامهٔ آن به تصویب مجلس شورای ملی وقت رسیده‌است.

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی با ساختار فعلی در ابتدا در سال ۱۳۵۹، در پی تصویب ستاد انقلاب فرهنگی از ادغام ۹ مرکز آموزش عالی و با عنوان مجتمع دانشگاهی فنی و مهندسی، بنیاد نهاده شد و سپس در سال ۱۳۶۲ نام آن به دانشگاه فنی و مهندسی و در سال ۱۳۶۷ به دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تغییر یافت. این دانشگاه درحال‌حاضر ۵ قطب علمی، ۷۵ آزمایشگاه پژوهشی، ۶ گروه و مرکز پژوهشی و ۵ پژوهشکده دارد که در زمینه‌های تخصصی دانشگاه فعالیت می‌کنند. علاوه بر رشته مخابرات با قدمت ۸۱ ساله، رشته نقشه‌برداری این دانشگاه ۵۵ سال و دانشکده مهندسی مکانیک آن ۳۶ سال قدمت دارند. ریاست این دانشگاه بر عهده دکتر فرهاد یکه یزدان‌دوست است.

 

دانشکده‌ها و مراکز وابسته

• دانشکده ریاضی
• دانشکده شیمی
• دانشکده فیزیک
• دانشکده مهندسی برق
• دانشکده مهندسی صنایع
• دانشکده مهندسی عمران
• دانشکده مهندسی کامپیوتر
• دانشکده مهندسی مکانیک
• دانشکده مهندسی و علم مواد
• دانشکده مهندسی هوافضا
• دانشکده مهندسی ژئودزی و ژئوماتیک
• گروه دروس عمومی
• مدرسه ی کسب و کار دانشگاه صنعتی خوجه نصیرالدین طوسی(KBS)

 

جایگاه دانشگاه در رتبه‌بندی‌های معتبر بین‌المللی

براساس پایگاه‌های معتبر برای رتبه‌بندی دانشگاه‌ها در جهان، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی پیشرفت و رشد محسوسی داشته‌است: برطبق آمارِ پایگاه رتبه‌بندی ISI، این دانشگاه در شمار ۱درصد تولیدکنندگان علم در دنیا معرفی شده‌است. این دانشگاه در رتبه‌بندی نشریه تایمز در سال ۲۰۱۶، در ردهٔ ۶۰۱ تا ۸۰۰ دانشگاه برتر جهان و در بین ۷ دانشگاه برتر ایران قرار گرفت.

همچنین در رتبه‌بندی نشریه تایمز در سال ۲۰۱۸ این دانشگاه در جایگاه ۶۰۱ تا ۸۰۰ جهان و در رتبه ۱۷۳ آسیا و در بین ۵ دانشگاه برتر ایران و بالاتر از دانشگاه‌هایی همچون شریف و تهران قرار گرفت.

دانشگاه خواجه نصیر در رتبه‌بندی موضوعی تایمز در سال ۲۰۱۸ در رشته‌های فیزیک و نجوم، شیمی محض و مهندسی عمومی در جایگاه سوم ایران، در رشته‌های مهندسی عمران، مهندسی مکانیک و هوافضا، مهندسی برق و ریاضی و آمار در جایگاه چهارم و در رشته علوم کامپیوتر در جایگاه دوم کشور قرار گرفت.

بر اساس رتبه‌بندی NTU در سال ۲۰۱۶ دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی در جایگاه ۱۴۶ جهان قرار گرفت.

بر اساس نظام رتبه‌بندی URAP دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی در زمینه علوم فنی – مهندسی، رایانه و فناوری در جایگاه ۴۶۰ جهان قرار گرفت.

در جدیدترین رتبه‌بندی لایدن (CWTS Leiden Ranking) دانشگاه خواجه نصیر در زمینه علوم فنی مهندسی در بین ۱۰ دانشگاه برتر ایران و در جایگاه ۱۶۱ آسیا و ۳۶۸ جهان قرار گرفت

 

قطب‌های علمی و پژوهشی در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی

• رباتیک و کنترل
• طراحی و شبیه‌سازی سامانه‌های فضایی
• آزمایشگاه واقعیت مجازی
• شبیه‌ساز رانندگی
• فناوری اطلاعات مکانی
• کنترل صنعتی
• محاسبه و مشخصه‌یابی افزاره‌ها و زیرسیستم‌های الکترومغناطیسی

 

قبا

 

قلهک

قُلْهَک محله‌ای که در منطقه ۳ شهرداری تهران واقع شده است. از شرق به محله دروس (خیابان فکوریان)، از غرب به رودخانه قلهک، از شمال به باغ سفارت بریتانیا و از جنوب با خیابان پورمشکانی و خیابان ظفر (دستگردی) هم مرز می باشد.

این منطقه از گذشته‌های دور دارای چندین رشته قنات بوده که برخی از آن‌ها هنوز جاری هستند. آب قنات جاری در سفارت که بسیار پرحجم و همچنان جاری است، درختان چنار کهنسال منطقه را سیراب می‌کند. در منطقه قلهک، دو مسجد به نام های مسجد جامع و مسجد اعظم قلهک وجود دارد. قدیمی ترین مسجد آن، مسجد اعظم قلهک می باشد که در آن در ایام تاسوعا و عاشورا نخل قلهک برای ایام سوگواری بیرون آورده می شود.

همچنین حمام اهالی قلهک، واقع در خیابان جلالی جنب بن بست شریعتی می باشد که به نام گرمابه حافظ تا چندین سال پیش معروف بوده است ولی در حال حاضر تعطیل است. این حمام قدمتی نزدیک به صد سال دارد و تاریخ احداث آن مشخص نیست. شواهد نشان می دهد که آب قنات که از سفارت انگلیس وارد حوضچه حمام می شده و در کوره پزخانه توسط برگ درختان و الوار سوزانده شده، آب گرم می شده و اهالی حمام می کرده اند که بعدها لوله کشی آب و گاز آمده و دوش حمام نصب شده است.

 

تاریخچه

این محله در سیزده کیلومتری جنوب امامزاده صالح سر راه آسفالته بوده است. سکنه آن در دوران قاجار هزار تن شمرده شده اند. این قریه نخستین قریه شمیران محسوب می شود و از آنجا رودخانه های متعددی به اطراف منشعب می شده است.

یکی به سوی سفارتخانه خارجی ها، دیگری به سوی قصرهای اعیان و باغهای ییلاقی درباریان یا کارمندان می رفته است. منوچهر ستوده در کتاب خود محدود و مشخصات قلهک را به شرح زیر بیان می دارد: قلهک در دو طرف جاده قدیم شمیران واقع است و محدود است از شمال به تجریش و از جنوب به اراضی چالهرز و داودیه و از مشرق به دروس و از مغرب به تپه های الهیه و قسمتی از زرگنده است.

 

نام قلهک

قلهک (به ضم قاف و فتح ها و سکون بقیه) به معنی قله کوچک است؛ و کلمه مرکب است از قله و از کاف پسوند که علامت تصغیر است. مرتضی رازفر در رابطه با مصداق نام قلهک می گوید: " در کنار جاده قدیم شمیران (شریعتی کنونی) که بسیار باریک بود محله قلهک کنونی وجود داشت که سکنه بسیار کمی داشت و قلعه کوچکی آنجا بود بر این اساس به محله این قلعه کوچک، قلعهک می گفتند که بعد از مرور زمان به قلهک تبدیل شد. مدارکی نیز در حسینیه قلهک واقع در مسجد اعظم قلهک وجود دارد که این موضوع را تایید می کند؛ مثلا بر روی خیلی از بناها، ستون ها و .... حک شده است قلعهک.

 

محله های مهم

«کوچه ده» با نام فعلی «کوچه سجاد»، کوچه تلفنخانه قلهک (نام فعلی شهید یزدانیان)، باغ سفارت انگلیس و خیابان یخچال (مشترک بین دروس و قلهک) از قسمت های معروف قلهک هستند.

 

ساکنان مشهور

خانه موزه شهید بهشتی در محله قلهک

سید محمد بهشتی و مرتضی مطهری از ساکنان مشهور قلهک بودند. سید علیرضا بهشتی فرزند محمد بهشتی می گوید: سر خیابان خانه ما چند مغازه وجود داشت. خشکشویی، قصابی، میوه‌فروشی، نانوایی و نفت‌ فروشی از مغازه‌های شلوغ و پررفت‌وآمد محله ما بود. دلیل نام خیابان مطهری این است که بالاتر از کوچه ما یک آدم بازاری بسیار متدین به اسم آقای مطهری زندگی می‌کرده.

سم قدیم خیابان شهید صدیق هم در گذشته تورج نام داشت و نام این کوچه (بهشتی) هم در زمان قدیم منطقی بود که فکر می‌کنم به‌خاطر سرهنگ منطقی‌ که زمانی در اینجا زندگی می‌کرده، نامگذاری شده بود. زمان قدیم بسیاری از خانه‌های این محله یک طبقه و یا دوطبقه بود و ساکنان آن بیشتر افرادی از طبقه متوسط و نسبتا رو به بالایی بودند که اکثر آنها کارمند بودند. این رودخانه هم تقریبا به همین صورت بود با این تفاوت که یک پل چوبی داشت که محله‌ را به هم وصل می‌کرد و آنقدر باریک بود که فقط یک ماشین می‌توانست از روی آن رد شود.

خانه آیت الله بهشتی توسط شهرداری تهران خریداری و در تیرماه ۱۳۹۲ به صورت خانه موزه افتتاح شد.

عباس کیارستمی متولد محله قلهک و تحصیلات دبیرستان را نیز در مدرسه جم قلهک گذرانده است.

 

ایستگاه مترو قلهک

در ۱۳ مرداد ۱۳۴۴، پارک کودک و کتابخانه شماره ۷ در قلهک توسط شهردار تهران تقی سرلک افتتاح می شود.

در دهه هشتاد شمسی به جهت توسعه مترو شهر تهران پارک کودک قلهک و کتابخانه به کلی تخریب و به کارگاه ساخت ایستگاه مترو تبدیل می شود. سرانجام در اردیبهشت سال ۱۳۸۸ ،ایستگاه متروی قلهک توسط محمد باقر قالیباف و محسن هاشمی شهردار و مدیر عامل وقت مترو تهران افتتاح گردید.

 

حوادث تاریخی

از بین تمامی جلسات برپاشده در باغ سفارت بریتانیا، مرموزترین جلسات، برپایی نشست‌های فراماسون‌ها در این باغ بود. در دوره پهلوی اول، با وجود آنکه درپی اختلاف بین رضا شاه و محمدعلی فروغی، وی از کار برکنار و خانه‌نشین شده بود اما دست‌های خوفناک، پرقدرت و نامرئی فراماسون‌ها از فراموش‌خانه انگلیسی‌ها در باغ قلهک بیرون آمد و رضاشاه را مجبور به بازگرداندن فروغی کرد.

در ادامه، فروغی که خود استاد اعظم لژهای ماسونی در ایران بود، به دفعات به همراه نمایندگانی از آمریکا و انگلیس و از جمله شخص سفیر انگلیس در فراموش‌خانه باغ قلهک گرد هم جمع شدند و سعی کردند تاریخ ایران را رقم زنند. پادشاهی محمدرضا پهلوی یکی از نتایج همین جلسات بود.

 

اماکن پیرامون

ایستگاه متروی قلهک

موزه آب (بوستان خلیج فارس)

سینما فرهنگ

سینما فرهنگ (نام پیشین: سینما سیلورسیتی) از سینماهای تهران است که در ۱۳۴۷ تأسیس شد. این سینما که یکی از مجهزترین سینماهای ایران است در تقاطع خیابان شریعتی و خیابان دولت قرار دارد. این سینما دولتی است و زیر نظر بنیاد فارابی اداره می‌شود.

 

تاریخچه

این سینما در سال ۱۳۴۸ با نام سیلورسیتی شروع به کار کرد. مؤسس آن مهدی میثاقیه بود. بهروز وثوقی سینما را از میثاقیه خرید و سپس در اواخر دههٔ ۱۳۵۰، آن را به قیمت ۷ میلیون تومان به وزارت فرهنگ و هنر فروخت. در اوایل دههٔ ۱۳۸۰ سینما بازسازی و در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ بازگشایی شد. سینما فرهنگ با ۳۸۱ صندلی و صدای دالبی به عنوان سینمای ممتاز پنج ستاره رده‌بندی شده‌است.

 

مرکز خرید نگین قلهک

مجتمع تجاری اداری نگین قلهک در سال 1388 با بهره گیری از معماری کلاسیک و در زمینی با مساحت 1800 مترمربع ساخته شد. نگین قلهک دارای 17 واحد تجاری در یک طبقه، طبقه اول مجتمع تجاری، و همچنین دارای 13 طبقه اداری و مجموع 65 واحد اداری می باشد. این مجتمع تجاری اداری که در خیابان شریعتی، نبش خیابان دولت واقع شده است دارای دسترسی آسان و راحت از طریق متروی صدر و متروی قلهک است

 

مرکز خرید نگین ظفر

یکی از مراکز خرید تهران، مجتمع تجاری نگین ظفر است. این مرکز خرید هر چیزی که فکرش را کنید، به شما ارائه می‌دهد. پس با خیال راحت  سری به این مجتمع بزنید و خرید لذت‌بخشی را تجربه کنید. مطمئن باشید اگر برای خرید به مجتمع تجاری نگین ظفر بروید، دست خالی برنمی‌گردید. با نابرو همراه باشید تا بیشتر از این مرکز خرید و دیدنی های تهران اطلاعات پیدا کنید.

 

جزییات مرکز خرید نگین ظفر

ساخت این مرکز خرید سال 83 شروع شد. نگین ظفر در خیابان شریعتی روبه‌روی خیابان ظفر قرار دارد. این مجتمع تجاری دو طبقه و بیش از 130 واحد تجاری،  پارکینگ طبقاتی با ظرفیت 1000 ماشین، فودکورت مستقل و واحدهای کترینگ جداگانه دارد که از تنوع خوبی برخوردار هستند. سقف هریک از طبقات تجاری  حدود شش متر است که به زیبایی و آرامش پاساژ اضافه می‌کند. ساخت‌ این مجتمع در  12 طبقه و سه بخش اجرایی شد.

 

مرکز خرید قلهک

مرکز خرید قلهک در سال 1386 با بهره گیری از معماری مدرن در زمینی با مساحت 2000 مترمربع در خیابان شریعتی محدوده قلهک ساخته شد. این مرکز خرید دارای 70 واحد تجاری در 2 طبقه و دارای 60 واحد اداری در 8 طبقه می باشد.

 

فروشگاه رفاه قلهک

پردیس قلهک

سینما پردیس قلهک یک سینما در تهران است. این سینما که جزئی از یک مجتمع تجاری، فرهنگی، ورزشی است در دی ماه ۱۳۹۰ تأسیس شده دارای یک سالن با ظرفیت ۲۷۱ نفر می‌باشد، پردیس قلهک در خیابان شریعتی، خیابان یخچال تهران قرار دارد.

 

موزه شهید بهشتی

خانه موزه شهید بهشتی

 

محلی مناسب برای بازدید دانش پژوهان

اگر شما از جمله دانش پژوهانی هستید که به انجام پروژه های تاریخی، سیاسی و اجتماعی علاقمندید سری به موزه سرای شهید  آیت الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی بزنید. شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران در راستای انجام بخشی از رسالت فرهنگی خویش و با تأکید بر حضور یاد و جایگاه الگوهای فرهنگی جامعه‌ اسلامی و ایرانی، درصدد مرمت سرا های مشاهیر این فرهنگ است.

 

اختصاص فضای مسکونی و محیط زندگی مشاهیری که در تهران زیسته‌اند به «یادخانه» هایی با نام خود این بزرگان، و ایجاد موزه‌ای از آثار و یادگارهای ایشان، همراه با فضایی که اهل هنر و فضل و فرهنگ امروز نیز، گه گاه در آن گرد آیند و نشستی و دیداری و سخنی داشته‌ باشند و یا ایجاد بنیادی برای حفظ و انتشار آثار بازمانده از صاحب سرا، از جمله اهداف این سازمان است.

 

خانه شهید آیت الله محمد بهشتی خانه ای است دو طبقه که اوایل سال 1390 به دستور شهردار محترم تهران خریداری و در دستور کار تغییر کاربری به موزه، با هدف آشنایی هر چه بیشتر با شخصیت و اندیشه های شهید آیت الله دکتر سید محمد حسینی بهشتی قرار گرفت. این موزه در برگیرنده یادگارهایی از آن شهید و یادآوری هایی از روزهای انقلاب و شخصیت های آن دوران است.

 

فضای موزه در طبقه همکف

در بخش همکف موزه، فضای شورای انقلاب اسلامی بازسازی شده است و به ایجاد حس فضایی شورا که به فرمان حضرت مام خمینی با همکاری آقایان مرتضی مطهری، محمد جواد باهنر، محمد رضا مهدوی کنی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و چند تن دیگر از بزرگان تشکیل می شد، پرداخته شده است.

در این بخش هم چنین کتابخانه شخصی ایشان با محتوای قرآنی، دینی، فلسفه و اخلاق، جامعه شناسی و حتی فیزیک و زیست شناسی و علوم تجربی احیا گردیده است. در ادامه ی این فضا، ورود به گالری تصاویر را داریم که شامل تصاویر حزب جمهوری اسلامی، سفر به پاریس، دستگیری و بازداشت توسط ساواک، سفر به ترکیه، لبنان و سوریه، سفر به هامبورگ و تأسیس مرکز تحقیقات اسلامی، تأسیس دبیرستان دین و دانش، جلسات گفتار ماه، مدرسه حجتیه، مدرسه صدر، تولد و شجره نامه ای است که اصالت آن تا امام زین العابدین می رسد.

 

فضای پژوهشکده و نشر اندیشه ها در طبقه اول

این بخش از موزه، دارای بانک اطلاعاتی جامع، از روزنامه ها، اعلامیه ها، اسناد محرمانه و ... می باشد. هم چنین کتابخانه  ای جامع و مفصل از کتاب های شخصی ایشان و مقالات و کتاب های تدوین و تألیف شده توسط ایشان را شامل می شود. مجموعه ای از تصاویر و فضای کوچک زیر زمین، فضای حیاط با همان محبوبه های شب، رازقی ها و گل های محمدی فضای این بخش را تکمیل نموده است.

 

پتانسیل های موزه سرا

موزه سرای شهید بهشتی از پتانسیل های ویژه ای برخوردار است که از جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد.

- سالن اجتماعات سرپوشیده 12 نفره با تجهیزات حرفه ای

- فضای پژوهشکده با امکانات سمعی و بصری

- فضای مباحثه با امکان دسترسی به سرشاخه های اطلاعاتی

- فضای خدماتی با امکان ملاقات های آزاد

- فضای گردهمایی روباز 50 نفره در حیاط

 

مسجد اعظم قلهک

مسجد جامع قلهک

 

باغ قلهک

باغ قلهک از آثار مربوط به دورهٔ قاجار است. این اثر در تهران، خیابان شریعتی، محله قلهک ، حد فاصل خیابان دولت و پل صدر، پلاک ۴۹۳ واقع شده است و در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

این باغ به وسعت هفده هکتار در زمان قاجار در اختیار دولت بریتانیا قرار داده شده و به عنوان بخشی از سفارت پادشاهی متحده در تهران در نظر گرفته شده‌است. در سال‌های پیش از ۲۰۰۷ (میلادی) بخش عمده‌ای از آن به دفتر شورای فرهنگی بریتانیا اختصاص یافت. با این حال پس از بالا گرفتن برخی اختلافات سیاسی در چند سال پیش از ۲۰۰۷ میان ایران و بریتانیا، لزوم پس گرفتن این باغ از سوی برخی فعالان سیاسی و همچنین نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح شد. دولت بریتانیا مدعی است که این باغ را از دولت قاجار خریداری کرده ولی مجلس شورای اسلامی می‌گوید این باغ اجاره ۹۰ ساله بوده؛ و  دولت بریتانیا باید آن را پس بدهد.

این باغ دارای امکاناتی چون:استخر روباز، زمین تنیس، زمین فوتبال، باشگاه اسب سواری و… است. همچنین این باغ هفده هکتاری گورستان جنگ جهانی اول ودوم را در خود جای داده. این باغ همچنین محلی برای اسکان کارمندان (غلام خانه) دارد. باغ قلهک دارای مجموعه‌ای برای اسکان سفیر داشته که هم‌اکنون به علت خرابی از ان استفاده نمی‌شود.

 

تاریخچه

محمدشاه قاجار فکرش را نمی کرد بخشش کرایه ماهانه 30 تومان باغ قلهک به انگلیسی ها، این باغ را تا 170 سال بعد در سیطره سفارت انگلستان نگه دارد. آن زمان سفیر انگلستان این باغ را به منظور گردش تابستانه و به عنوان تفرجگاهی برای کارکنان سفارت اجاره کرده بود و حتی برخی از امور سفارت طی فصول بهار و تابستان در این باغ انجام می شد. یکی از 7 قنات پرآب قلهک هم درست در این باغ قرار داشت و درختان این باغ 17 هکتاری را سیراب می کرد.

 

رویدادها

یکی از مهمترین رویدادهای این باغ پناه دادن به آزادی خواهانی بود که از ماجرای به توپ بستن مجلس فرار کرده بودند. در آن زمان سیاست های روسیه و انگلستان در ایران در 2قطب مخالف یکدیگر قرار داشت. بعد از اینکه مجلس شورای ملی به دستور لیاخوف روسی به توپ بسته شد سفارت انگلستان به این افراد پناه داد. بعد هم سر و کله بازاریان و دیگر آزادی خواهان در باغ قلهک پیدا شد که در آنجا تحصن کرده بودند.

«سید عبدالله بهبهانی» از سران مشروطه در خاطراتش می نویسد :«شمار زیادی از روحانیون و بازاریان و مردم دیگر در باغ قلهک بست نشستند و درخواست کردند سفیر انگلیس به آنها امان دهد و در حمایتاز آنان و تحقق خواسته‌هایشان اقدام کند. این جمعیت تعدادشان تا حدود 14هزار نفر  نیز روایت شده است که بیشتر اهل بازار بودند و باغ سفارت را پر کردند.» انگلستان از این فرصت استفاده کرد و به تحصن کننده ها امان داده بود. همان روز بساط دیگ های پلو برای پذیرایی از تحصن کنندگان در باغ قلهک برپا شد.

از بین تمامی جلسات برپاشده در باغ سفارت بریتانیا، مرموزترین جلسات، برپایی نشست‌های فراماسون‌ها در این باغ بود. در دوره پهلوی اول، با وجود آنکه درپی اختلاف بین رضا شاه و محمدعلی فروغی، وی از کار برکنار و خانه‌نشین شده بود اما دست‌های خوفناک، پرقدرت و نامرئی فراماسون‌ها از فراموش‌خانه انگلیسی‌ها در باغ قلهک بیرون آمد و رضاشاه را مجبور به بازگرداندن فروغی کرد.

در ادامه، فروغی که خود استاد اعظم لژهای ماسونی در ایران بود، به دفعات به همراه نمایندگانی از آمریکا و انگلیس و از جمله شخص سفیر انگلیس در فراموش‌خانه باغ قلهک گرد هم جمع شدند و سعی کردند تاریخ ایران را رقم زنند. پادشاهی محمدرضا پهلوی یکی از نتایج همین جلسات بود.

 

گورستان باغ قلهک

در جنوب این باغ و ضلع شمالی خیابان شهید کلاهدوز (دولت)، گورستان باغ قلهک با دری چوبی و قدیمی و وسعتی چند هزار متری قرار گرفته است. اگر شما نیز از خیابان شریعتی وارد خیابان شهید کلاهدوز شوید، می‌توانید گنبد فیروزه‌ای رنگی را که بنای یادبود تعدادی از کشته‌شدگان است، ببینید.

از سردر گورستان و از روی صلیب‌های نصب شده روی قبور و نیز تاریخ‌هایی که روی سنگ‌ها وجود دارد چنین به‌نظر می‌رسد که این گورستان صرفا به اجساد سربازان متفقین که در ایران مرده‌اند، در جریان سال‌های 1293 تا 1297 هـ.ش (1914 تا 1918 میلادی) که جنگ جهانی اول در جریان بوده و همچنین سال‌های 1318 تا 1324 هـ.ش (1939 تا 1945 میلادی) که جنگ‌جهانی دوم در جریان بوده است، اختصاص دارد. علاوه بر نظامیان،  بعضی از دیپلمات‌های انگلیسی و اعضای خانواده‌های آنان هم که در تهران فوت شده‌اند در این گورستان دفن هستند.

 

مالکیت باغ

طبق منابع وزارت امور خارجه، سندی درخصوص تملک انگلیسی‌ها بر این باغ وجود ندارد. قدیمی‌ترین سند مکتوب که به این موضوع مربوط می‌شود به تاریخ 1278 قمری می‌رسد که نامه تشکر سفیر انگلیس به خاطر واگذاری باغ قلهک است.

 

کاووسیه

کاووسیه نام یکی از محلات شهر قدس (استان تهران) است.

 

تاریخچه

کاووسیه دارای تپه‌ای باستانی است به نام تپه کاووسیه که قدمت آن به هزار سوم پیش از میلاد می‌رسد. اما آنچه امروزه به عنوان محله کاووسیه خوانده می‌شود، از روستا و شهرک کاووسیه قدیم گرفته شده است. قدمت سکونت مردم امروزین این محله به دوره قاجار می‌رسد. در سیصد سال اخیر اقوام مختلفی از مناطق مختلف به این محله مهاجرت کرده‌اند که با گسترش آن به محله‌های دیگر شهرقدس پیوند خورده است.

 

موقعیت

محله کاووسیه در زیر تقاطع بین جاده‌های قدیم و جدید تهران و کرج (فتح و لشگری)، جنوب وردآورد و کاروانسرای سنگی، شمال محله مصلی (باغ انگوری) و در کنار خط راه آهن تهران-قزوین و ابتدای ورودی شهرقدس واقع شده است.

 

کسب و کار

در گذشته کار اصلی مردم این محله کشاورزی، باغداری و دامداری بود. اما امروزه اکثر مردم این محله کارگر می‌باشند. در این محله، کارگاه‌های کوچک و بزرگ تولیدی و صنعتی بسیار است.

 

ونک

ونک محله‌ای واقع در شمال غربی شهر تهران و غرب منطقه ۳ شهرداری پایتخت ایران است. ونک محله‌ای است مدرن با ساختمان‌های بلند، برج‌های تجاری و مراکز خرید متعدد که در اطراف میدان ونک، یکی از میادین مهم و اصلی تهران که در خیابان ولیعصر قرار دارد؛ واقع شده‌است.

محله ونک کنونی در مجاورت یکی از قریه‌های قدیمی تهران به نام دِه وَنَک که یکی از محله‌های قدیمی و سرسبز شمال تهران بوده‌است؛ بنا شده‌است. در دوره قاجار این ده و زمین‌ها و توتستان‌های آن از املاک خانوادهٔ میرزا حسن‌خان مستوفی‌الممالک بود. آرامگاه او نیز در مجموعه معروف به «باغ مستوفی» (محل فعلی دانشگاه الزهرا) در ده ونک قرار دارد. نام ونک تشکیل شده‌است از دو حرف (ون) به معنی درخت و علامت کوچکی (ک) و معنی نام ونک «درخت کوچک» است.

ده ونک از آبادی‌های پهنه ری باستان است و به مناسبت‌های مختلف از آن در منابع تاریخی یاد شده‌است. این ده، در دوره ناصرالدین شاه جزو آبادی‌های خالصه بود و میرزا یوسف مستوفی‌الممالک آن را از شاه خرید و با حفر چند رشته قنات، درآبادی آن‌جا کوشید. ونک از سده‌های گذشته تا ۳۰–۴۰ سال اخیر دوپاره بوده‌است. یک پاره، ونک ارامنه نامیده می‌شد که بخش شرقی ونک (محله ونک کنونی) را در بر می‌گرفت و قلعه ارامنه در مرکز آن بود که پیرامونش کشاورزی و باغ‌داری رونق داشت. هنوز هم قلعهٔ ارامنه و گورستان ارمنیان در همین بخش وجود دارد. گورستان کهنه ارمنیان اکنون به باشگاه آرارات پیوسته و متصل به بخش جنوبی آن است. پاره دیگر ونک، مستوفی نامیده می‌شد که بخش غربی ونک (محله ده ونک کنونی) را در بر می‌گرفت و از آن، ده کنونی ونک و اراضی کشاورزی و باغ‌ها بازمانده‌است. گور مستوفی‌الممالک نیز در ونک است.

امروزه، محله ونک از شمال به بزرگراه نیایش، از غرب به بزرگراه کردستان و محله ده ونک و آرارات، از جنوب به بزرگراه همت و محله یوسف آباد و از سوی شرق به خیابان نلسون ماندلا (خیابان آفریقا سابق یا همان خیابان جردن اسبق) و چهارراه جهان کودک محدود می‌شود. ده ونک از محله‌هایی است که هنوز حالت قدیمی خود را حفظ کرده‌است. به طوری که تمام خانه‌ها ویلایی است. مرقد امامزاده  قاضی الصابر از نوادگان امام سجاد و گورستانی چند صد ساله در این محل واقع شده‌است. در قدیم ده ونک دارای درختان بسیار توت و گردو و همچنین زالزالک بوده‌است که به مرور زمان این درختان و باغات از بین رفته‌است.

در ده ونک تعدادی قنات جاری بود که در دهه ۷۰ شمسی به دلیل آنکه برای خانه‌ها مشکلاتی را به وجود می‌آورد و همچنین برای احداث فاضلاب، بسته یا کور شدند. از بخش‌های معروف و قدیمی ده ونک می‌توان به بازارچه، کوچه امامزاده، گل چمن (سر چمن)، زیر باغ نو، کوچه مسجد جامع، باغ بالا، میدون و سر پل نام برد.

 

مراکز فرهنگی

از مناطق فرهنگی آن می‌توان به نمونه‌های زیر اشاره کرد:

• فرهنگسرای ارسباران
• کتابخانه علامه امینی
• کتابخانه استاد شهریار
• پارک موزه آب

 

سینماها

• پردیس سینمایی باغ کتاب
• پردیس سینماگالری ملت
• سینما پردیس قلهک
• سینما فرهنگ

 

پارک‌ها

بوستان ملت

بوستان ملت یا پارک ملت، بوستان بزرگی در شهر تهران است که از شرق به خیابان ولی‌عصر، از جنوب به بزرگراه نیایش، از غرب به مجموعهٔ ورزشی انقلاب و از شمال به ساختمان مرکزی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران محدود می‌شود. این بوستان از سال ۱۳۴۵ در زمان پادشاهی محمدرضاشاه پهلوی به ابتکار شهبانو فرح پهلوی در شمال شهر تهران ساخته شد. این بوستان پیش از انقلاب ایران پارک شاهنشاهی نامیده می‌شد.

 

تاریخچه

این بوستان نخست زمینی بایر بود که با توجّه به موقعیت خاص آن کار احداثش از سال ۱۳۴۵ خورشیدی در ۲ فاز متفاوت آغاز شد. فاز اول، آن بخشی از پارک را شامل می‌شد که در راستای خیابان ولیعصر قرار داشته‌است و «بلوار کنار جاده» نامیده می‌شد و به‌صورت بلواری به‌طول ۱۰۰۰ متر بَرِ خیابان ولیعصر(پهلوی) در سال ۱۳۴۷ به بهره‌برداری رسید. کار  ساخت فاز دوم بر پایهٔ طرحی از پارک‌سازی انگلیسی و با الهام از بوستان‌های آن کشور در تپه‌های باختری ادامه یافت و در ۱۳۵۳ به بهره‌برداری رسید. این بخش از پارک از شمال به صدا و سیما، از جنوب به بزرگراه نیایش و از باختر به باشگاه انقلاب می‌رسد.

این پارک ابتدا زمین بایری بوده که به دستور فرح پهلوی و محمدرضا آقاجانی به بوستان تبدیل شده‌است. احداث آن بر اساس موقعیت خاص خود در ۲ فاز متفاوت از سال ۱۳۴۵ آغاز شد که فاز اول آن شامل قسمتی از پارک است، که در راستای خیابان ولیعصر (پهلوی) است، به بلوار کنار جاده موسوم بود و بخشی از آن که در قطعه‌ای از پیاده‌رو گسترده شده در سال ۱۳۴۷، بهره‌برداری شد. فاز دوم آن نیز در سال ۱۳۵۳، بهره‌برداری شد که شامل دو بخش تپه‌ای یعنی جنگل کاری‌های سمت صدا و سیما و چمن‌کاری و گل‌کاری‌های سمت بزرگراه نیایش و سئول است. در بخشی از بوستان ملت، پردیس سینمایی ملت ساخته شده‌است که یکی از بزرگترین مراکز سینمایی تهران است. بر پایهٔ نظرسنجی انجام شده مرکز تحقیقات و مطالعات رسانه‌ای همشهری، بوستان ملت نخستین بوستانی است که یک شهروند تهرانی به یک میهمان غیر تهرانی معرفی می‌کند. طراحی پارک ملت را ایرج اعتصام بر عهده داشته‌است

 

بوستان آب و آتش

پارک آب و آتش یا بوستان حضرت ابراهیم یکی از پارک‌های شهر تهران است. این پارک در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۸۸ توسط محمد باقر قالیباف شهردار وقت تهران افتتاح شد. این پارک دارای مساحتی بالغ بر ۲۴۰۰۰ مترمربع و دارای تجهیزاتی مانند چهار برج آتش و چادری ۷۰۰ متری با روی گردان ۳۷۰ نفری است. شرکت اوان کاسپین پردیس مدیریت ساخت این پارک را بر عهده داشته‌است.

این پارک که خیابان آفریقا نرسیده به چهارراه جهان کودک و در انتهای کوچه ژوبین واقع شده‌است، شامل پل ابریشم، لانه کبوتر، کالسکه‌رانی، فانوس دریایی، آبنما، برج آتش، آمفی تئاتر، آلاچیق، محوطه دوچرخه سواری، اسکیت سواری و محیط سبز است. از جمله جذابیت‌های پارک آب و آتش تندیس‌هایی است که در جای‌جای پارک به چشم می‌خورند.

 

بوستان طالقانی

ارک جنگلی طالقانی یا پارک جنگلی عباس‌آباد با نام پیشین پارک جهان کودک و تپه‌های داوودیه یکی از پارک‌های شهر تهران است که در منطقه ۳ شهرداری تهران در نزدیکی ایستگاه متروی شهید حقانی و بر روی تپه‌های عباس‌آباد واقع شده‌است. به‌علت قرار گرفتن آن در ارتفاع، این پارک دارای چشم‌اندازی مشرف به شهر تهران می‌باشد. قسمت جنوبی این پارک دارای طرحی حلزونی‌شکل است و از درختان بلوط ایتالیایی پوشیده شده‌است.

 

مراکز ورزشی

مجموعه ورزشی انقلاب تهران

مجموعه ورزشی انقلاب یا باشگاه انقلاب که پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به نام کلوپ شاهنشاهی یا باشگاه شاهنشاهی خوانده می‌شد، در سال ۱۳۳۷ راه اندازی و پس از انقلاب به سازمان تربیت بدنی واگذار شد.این مجموعه با نگاه به موقعیت جغرافیایی ویژه خود، از هوای پاک شمال تهران برخوردار است. در جنوبی در کنار بوستان ملت و در شمالی آن در خیابان سئول، کنار نمایشگاه بین‌المللی تهران است. این مجموعه با گستره نزدیک به یک میلیون متر مربع، که بیش از نیمی از آن فضای سبز است و نیمی دیگر فضاهای گوناگون سرپوشیده و روباز ورزشی است، از مهم‌ترین ورزشگاه‌های موجود در ایران و خاورمیانه و در دنیا کم مانند است.این مجموعه که نگین سبز تهران لقب گرفته‌است، روزانه میزبان حدود ۱۰۰۰۰ نفر از اعضا است.

 

تاریخچه

این مجموعه در سال ۱۳۳۷ در دوران پهلوی راه اندازی شد و مورد بهره برداری قرار گرفت. در آغاز راه اندازی مساحت مجموعه ۱۳۰ هکتار بوده و بیشتر مساحت آن را چند زمین تنیس، پیست اسب سواری و زمین‌های گلف تشکیل می‌داده‌اند و بکارگیری امکانات مجموعه برای همگان آزاد نبود. از آغاز بهره برداری تا کنون، ۱۴ نفر مدیریت آن را بر عهده داشته‌اند.

 

امکانات

مجموعهٔ فرهنگی ورزشی انقلاب هم اکنون، در بر دارنده ۱۰۰۰۰ متر مربع فضای فرهنگی و ۶۰ هکتار فضای سرپوشیده و  روباز ورزشی است. هم‌چنین، مجموعه ورزشی خانوادگی انقلاب کامل‌ترین تسهیلات را در رشته‌های گلف، تنیس، اسکواش، والیبال، بسکتبال، فوتبال، شنا، سونا، بدن‌سازی، ورزش‌های رزمی، ماهی‌گیری و ماشین‌سواری (کارتینگ) برای افراد و خانواده‌های اعضا ایجاد کرده‌است.

 

امکانات ورزشی

این مجموعه شامل امکانات ورزشی مختلف برای اجرای ورزش‌ها و بازی‌های متفاوت است. از جمله امکانات این مجموعه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

آکادمی اسکیت مجموعه فرهنگی ورزشی انقلاب اولین سالن سرپوشیده اسکیت کشور است که مجهز به کفپوش تخصصی اسکیت (stilmat) می‌باشد که در سال ۱۳۷۸فعالیت خود را آغاز نمود. اسکیت بازان در این آکادمی پس از گذراندن سطوح پایه می‌توانند به صورت تخصصی در رشته‌های هاکی، سرعت، نمایشی، فری استایل، اگرسیو و برد به فعالیت خود ادامه دهند و در مسابقات استانی، کشوری و بین‌المللی شرکت نمایند:

 

استخر چهار فصل

مجموعه فرهنگی ورزشی انقلاب در قسمت شمالی مجموعه و جنب باشگاه بانوان می‌باشد. این باشگاه با امکاناتی شامل ۹ لاین تیراندازی اهداف ثابت و ۶ دستگاه فالینگ تارگت آماده ارائه خدمات آموزشی و تفریحی در رشته‌های تفنگ و تپانچه بادی به بانوان و آقایان از ۶ سال به بالا می‌باشد؛ و همچنین با وجود مربیان بین‌المللی و قهرمانان ملی این رشته باشگاه تیراندازی توانسته استعدادهایی برتر را وارد رقابت‌های لیگ برتر تیراندازی کشور کند.

 

مجموعه تخصصی بانوان CN Club: مجموعه تخصصی بانوان با وسعت ۲۰۰۰ مترمربع، دارای پارکینگ اختصاصی و امکانات منحصربه‌فرد، از ساعت ۷ صبح الی ۲۱:۳۰ پذیرای بانوان عزیز می‌باشد.

زمین‌های تنیس با مساحت ۳۰۰۰۰ مترمربع شامل ۲۳ زمین تنیس مطابق با استانداردهای بین‌المللی است. همچنین شش استادیوم تنیس ۱۰۰۰ و ۱۵۰۰ نفری و یک استادیوم مرکزی ۵۰۰۰ نفری و در مجموع ۳۰ زمین تنیس روباز و همچنین هفت زمین سرپوشیده تنیس شش ورزشگاه تنیس در این مجموعه به صورت یک زنجیره به هم پیوند دارند.

این ویژگی بهم‌پیوستگی آنها در دنیا بی‌مانند است، به گونه‌ای که با ایستادن در کوریدورهای آن امکان تماشای چهار مسابقه همزمان وجود دارد. در دیگر ورزشگاه‌های دنیا، یک استادیوم بزرگ و یک زمین کوچک در کنار یکدیگر قرار دارد. افزون بر این، زمین‌های تنیس از راه یک تونل میانی با  استادیوم مرکزی پیوستگی دارند.

استادیوم مرکزی دارای گنجایش ۴۱۳۹ صندلی است که تا ۸۵۰۰ نفر نیز امکان افزایش دارد. دیگر استادیوم‌های مجموعه هر  یک ۱۵۳۰ صندلی گنجایش دارند که تا سقف ۲۵۰۰ نفر نیز قابل افزایش است.

زمین‌های گلف با ۴۰۰۰۰۰ مترمربع، شامل ۱۸ میدان و پنج میدان تکراری سالن اسکواش با ۱۵۰۰ مترمربع مساحت که شامل هشت سالن است که پنج سالن آن مخصوص آقایان و سه سالن مخصوص بانوان است؛

 

سالن‌های چند منظوره با مساحت ۶۰۰۰ مترمربع و قابلیت بازی‌های مختلف، از جمله والیبال، تنیس، بسکتبال، هندبال و فوتبال، سالن‌های خانوادگی با مساحت ۲۰۰۰ مترمربع، دارای امکانات گوناگون ورزشی از جمله والیبال، بسکتبال، پینگ‌پنگ، فوتبال و تنیس، سالن‌های ژیمناستیک و بدن‌سازی با مساحت ۵۰۰۰ مترمربع، زمین‌های فوتبال با ۱۵۰۰۰ مترمربع شامل یک زمین چمن فوتبال به صورت استاندارد، یک زمین چمن آموزشی و دو زمین چمن کوچک

مسیر ماشین‌سواری با وسعت ۲۰۰۰ مترمربع

 

زمین‌های والیبال و بسکتبال

فضای ورزشی ویژه‌ای برای راهپیمایی و دوچرخه‌سواری

 

اکسیژن باکس باشگاه انقلاب

استخر و سونا با ۲۵۰۰۰ مترمربع مساحت شامل استخر روباز و سرپوشیده مخصوص آقایان و استخر و سونای روباز و سرپوشیده مخصوص بانوان

 

استخر ماهی‌گیری با ۲۰۰۰ مترمربع

جاده تن‌درستی این مجموعه به طول ۳۰۰۰ متر است که زمین‌های گلف را نیز در بر می‌گیرد. مناظر زیبای زمین‌های گلف، درختان بزرگ اطراف جاده که به شکل تونل سبز خودنمایی می‌کنند، آب نما و نهرهای دو طرف جاده و استقرار یک بوفه در محیطی مشرف به زمین‌های گلف از جمله زیبایی‌های این جاده‌است. استخر چهار فصل باشگاه انقلاب با مساحتی حدوداً ۸۵۰۰ متر مربع در یک فضای زیبا و منحصر به فرد در مجموعه فرهنگی ورزشی انقلاب واقع شده که از امکانات این مجموعه می‌توان به استخر بزرگسالان روباز و استخر کودکان روباز به صورت مجزا وجود سونای خشک و بخار و جکوزی سرپوشیده و روباز یاد کرد همچنین وجود یک سالن بدنسازی مجهز (مرکز سلامت و تندرستی) زیر نظر مربیان مجرب با دانش فنی بالا، مرکز ماساژ آقایان با کادری حرفه‌ای از دیگر امکانات مجموعه که آن را نسبت به بقیه استخرها منحصر به فرد نموده زمین والیبال ساحلی، زمین بسکتبال و سالن ورزش‌های گروهی آن است.

 

• باشگاه ورزشی اکسیژن
• مرکز سلامت و پزشکی اکسیژن ( Oxygen Med )
• اکسیژن باکس ( Oxygen Box )

 

ساختمان‌های اداری

ساختمان آکادمی ملی المپیک، شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور و پذیرش مجموعه ورزشی انقلاب نیز در این مجموعه قرار دارد.

 

ورزشگاه شهید کشوری

ورزشگاه شهید کشوری نام ورزشگاه فوتبالی است که مساحت حدود ۳۵ هزار مترمربع، متعلق به استقلال تهران و در منطقه میرداماد تهران قرار دارد.

 

قبل از انقلاب

در میانه دهه ۴۰ شمسی، در پایین تپه‌های داودیه و در محل چمن فعلی ورزشگاه، محل تمرین بازی گلف اتباع آمریکایی بود؛ که پس از چندی، شهرداری وقت در آن مکان سالن وزنه‌برداری ساخت. در سال۱۳۵۰، استخر مجموعه ساخته شد. در سال ۱۳۵۱، خوابگاه مجموعه ساخته شد که از آن به عنوان اردوی تیم ملی استفاده می‌شد. در سال ۱۳۵۴، سالن چند منظوره‌ای دو و میدانی افتتاح شد.

 

پس از انقلاب

در سال۱۳۸۰ ،۶زمین تنیس و خانه فوتبال دستی ایران در این ورزشگاه افتتاح شد.

 

واگذاری به باشگاه استقلال تهران

در ۱۷ دی ۱۳۹۱ این ورزشگاه با دستور وزیر ورزش و جوانان و موافقت رئیس‌جمهور وقت، به استقلال تهران واگذار شد. اما پس از چند روز این خبر تکذیب شد.ولی پس از پیگیری‌های مسئولین و معاون حقوقی باشگاه استقلال تهران بالاخره مجموعه شهیدکشوری تهران با تمامی امکانات (به جز اماکن اداری تحت اختیار فدراسیون‌های دوومیدانی، بسکتبال و کاراته) به باشگاه استقلال واگذار شد.

 

مراکز تاریخی

گورستان متفقین در تهران

گورستان متفقین در تهران، گورستان جنگی تهران یا گورستان دولت (به انگلیسی: Tehran War Cemetery) گورستانی است که آرامگاه تعداد زیادی از نیروهای متفقین، به ویژه سربازان لهستانی، بریتانیایی و آمریکایی که بین سال‌های ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸  در جنگ جهانی اول، و بین سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۳ در طول جنگ جهانی دوم کشته شده‌اند، در آن قرار دارد.

این گورستان در ضلع جنوبی باغ سفارت بریتانیا در محله قلهک در منطقه ۳ شهرداری تهران قرار دارد، و دارای دری در خیابان دولت است. این گورستان دارای دیوارهای آجری ساده است و بنای یادبودی کوچک گنبدی‌شکل و به رنگ فیروزه‌ای با ویژگی‌های معماری ایرانی در پایین آن ساخته شده است. هر سال در روز دی (برابر با ۶ ژوئن) مراسم یادبودی با حضور سفرای کشورهای مربوط در این گورستان برگزار می‌شود.

 

 

ایستگاه‌های مترو

• ایستگاه متروی دکتر شریعتی
• ایستگاه متروی شهید حقانی
• ایستگاه متروی شهید همت
• ایستگاه متروی قلهک
• ایستگاه متروی میرداماد

 

گروه انبوه سازان معتبران، بهترین دوره های آموزش املاک و ساختمان سازی را در دانشگاه تهران برگزار می نماید.