منطقه 11 شهرداری تهران

 

منطقه ۱۱ شهرداری تهران یکی از مناطق شهری تهران است که در مرکز شهر تهران قرار دارد.

 

به‌طور کلی تا سال ۱۳۴۲ بخش‌های مهمی از منطقه ۱۱ مناطق مرفه‌نشین و پر رونق تهران محسوب می‌شد اما همزمان به لحاظ موقعیت مرکزی منطقه فعالیت‌های کارگاهی و بازارهای تخصصی در بخش‌های شمالی آن رونق یافت.این منطقه با مساحت ۱۱٫۷۵ کیلومتر مربع دارای ۴ ناحیه و ۱۹ محله است و شبکه معابر آن شامل ۴۵٫۲ کیلومتر معابر شریانی و ۲۲٫۸ کیلومتر پخش‌کننده محلی می‌شود.

 

منطقه ۱۱ شهرداری تهران از شمال به میدان انقلاب و خیابان آزادی، از شرق به خیابان‌های وحدت اسلامی و حافظ، از جنوب به میدان راه‌آهن و خیابان شوش و از غرب به خیابان‌های شهید نواب صفوی و شهید ابراهیمی (عباسی) و میدان حق‌شناس محدود می‌شود.

 

از ویژگی‌های خاص منطقه ۱۱ وجود مراکز مهم سیاسی و نظامی مانند بیت رهبری، نهاد ریاست جمهوری، شورای نگهبان، شورای عالی امنیت، سازمان بازرسی کل کشور می‌باشد.

 

همچنین سفارتخانه کشورهای ایتالیا، فرانسه، لبنان، ارمنستان و نیز چندین پادگان نظامی که در این منطقه قرار دارند باعث شده همواره این منطقه پذیرای مهمانان خارجی و تردد آنها باشد و موقعیت استراتژیکی را به این منطقه بخشیده‌است. موزه هایی از جمله موزه جنگ، موزه مقدم، موزه قرآن کریم و موزه ثبت احوال در این منطقه قرار گرفته اند. وجود مراکز مهم اقتصادی و بازارهای تخصصی با عملکرد فرامنطقه‌ای و فراشهری مانند تولید و فروش لوازم خودرو، انواع پیچ و مهره و ابزار آلات،

بورس مواد غذایی پوشاک و البسه، لوازم صوتی و تصویری، مراکز نشر کتاب سراسری، مراکز مهم دانشگاهی و علمی از جمله دانشگاه تربیت معلم، جهاد دانشگاهی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه جنگ دانشکده افسری و دامپزشکی ارتش و همچنین وجود ۱۰۰ مسجد و اماکن مهم آموزش کشوری در منطقه ۱۱ بدان مرکزیت خاصی داده‌است.

 

برخی شهرداران این منطقه در دوره بعد از انقلاب اسلامی عبارتند از:

 

نصرالله آبادیان

 

مهران اعتمادی

 

محمد مهدی شادالویی

 

مسعود کفایت‌مندغیور

 

علی اصغر خانی

 

اسد فاضل

 

ایرج چگینی

 

محمد اصغری

 

علی اصغر احمدی

عیسی میراحمدی

جمعیت

 

جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۲۸۸٬۸۸۴ نفر (۹۸٬۵۵۶ خانوار) شامل ۱۴۲٬۸۷۷ مرد و

۱۴۶٬۰۰۷ زن است.

 

محله‌ها

 

آگاهی

اسکندری

یکی از محلات در جنوب شهر تهران محله اسکندری است. با قدم زدن در کوچه پس کوچه های این محله و راسته هایش یاد خوراکی های خوشمزه می افتیم بخصوص در تقاطع با خیابان سپه چهره مغازه دارانی آشنا که یک زمانی به عنوان جوانان محل محسوب می شود به چشم میخورد. با قدم زدن در کوچه های محله چهره خانه های قدیمی در کنار ساختمان های تازه ساز و مدرن بیشتر حس دوگانگی به آدم دست می دهد. از مشکلات این محله هر چه بگوییم کم است، وجود ترافیک حتی در هنگام شب در اثر اتصال خیابان قریب و خیابان آزادی سبب آزار و اذیت اهالی محله گردیده است ولی به دلیل یک طرفه بودن خیابان اسکندری آن هم از سمت جنوب به شمال تا حدودی از ترافیک اتوبان نواب کم کرده است. با وجود آن که محله اسکندری تهران جزء محلات تاریخی و قدیمی به حساب می آید.

 ولی متاسفانه اطلاعات تاریخی درباب این محله وجود ندارد و تنها می توان به تغییرات بافت کالبدی و فرهنگی اهالی محله اشاره نمود. این محله هم به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم می شود و توسط خیابان جمهوری این دو محله از هم جدا شده است.این محله شلوغ و پر رفت و آمد شناخته شده و همین امر سبب افزایش میزان آلودگی صوتی و آلودگی هوا می شود. ناگفته نماند با وجود ساخت و ساز در کوچه های تنگ و باریک این محله در صورت وقوع حادثه ای ناگوار امداد رسانی بسیار سخت و کند می گردد. در محله اسکندری جنوبی به دلیل نزدیک بودن به خیابان جمهوری، خیابان نواب، خیابان آذربایجان و خیابان امام خمینی دارای دسترسی بسیار مناسبی است و از زندگی در این محله رضایت دارند ولی اهالی اسکندری شمالی به دلیل نزدیکی به میدان توحید و مرکز شهر تهران خود را اعیانی نشین نسبت به محله اسکندری جنوبی تصور کرده و به با پرستیژ بودن منطقه خود می بالند ولی به جای این افتخار با تاسف خورد که تنها

عبور یک خیابان از وسط محله سبب ایجاد دوگانگی فرهنگی شده و برخی خود را اعیانی و بقیه را فقیر نشین تصور می کنند. با این وجود باید گفت که بطور کلی محله اسکندری چه شمالی و چه جنوبی با وجود ساختمان های قدیمی و کوچه های باریک جزء محلات ارزان نشین تهران محسوب میشود.

 

 بافت انسانی:

 

در محلات قدیمی تهران دین داری و میزان اعتقادات بیشتر بوده و در محله اسکندری می توان این مورد را به وضوح مشاهده نمود. یکی از تفریحات اهالی محله عزاداری در ایام عاشورا و تاسوعای حسینی است که این ایام پیر و جوان نمی شناسد همه مردم برای دل خودشان  به سمت و سوی تکایا و مساجد می آیند و در این ایام عزاداری می نمایند. با وجود آن که برخی از اهالی این محله از روی اجبار به این مناطق پناه آورده اند و حتی برخی اجاره نشین هستند ولی می توان موجی از آرامش و خوشحالی را با وجود ارزان بودن محله در چشم هایشان مشاهده نمایید.

 

 دسترسی:

 

از سمت شمال به خیابان نصرت و میرخانی، از سمت شرق به خیابان کمالی و خیابان قریب، از سمت جنوب به خیابان کمیل و از سمت غرب به بزرگراه نواب منتهی می شود.

 

 محدودیت ترافیکی:

 

بخش زیادی از این محله در محدوده طرح ترافیک بوده و همین امر سبب افزایش میزان استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی می گردد.

 

اتوبوس و تاکسی:

 

از خیابان امام خمینی، بزرگراه نواب و خیابان کمیل می توان به راحتی به تاکسی و اتوبوس دسترسی پیدا نمود. خوشبختانه این محله هم از نظر دسترسی به تاکسی و اتوبوس مناسب بوده و به وسیله آن میتوان به بیشتر نقاط تهران دسترسی داشته باشید.

 

 پمپ بنزین:

 

در نزدیکی محله اسکندری دو پمپ بنزین میدان حر و خیابان کمیل به این محله نزدیک می باشد.

 

 دسترسی به مترو:

 

خوشبختانه محله اسکندری از نظر دسترسی به مترو در وضعیت مناسبی به سر می برد و همچنین میتوان گفت که به دلیل نزدیکی به دو ایستگاه مترو شهید نواب صفوی، میدان توحید و میدان حر میزان استفاده از مترو افزایش پیدا کرده است.

 

 امکانات:

 

مراکز خرید محله اسکندری تهران یکی از سوغاتی های محله اسکندری تهران وجود قلیان در مغازه های قلیان فروشی محله است. همانطور که می دانید در قدیم بیشتر اهالی تهران دور هم جمع شد و به قلیان کشیدن مشغول می شدند و این کار را به عنوان صفا و صمیمیت محله می شناختند ولی با این وجود باید گفت که هنوز هم می توان از مغازه های این محله قلیان و وسایل مورد نیاز دیگر را تامین نمود. از جمله مراکز خرید دیگر محله فروشگاه اتکا بوده که مردم و اهالی محله به واسطه ارزان بودن اجناس به این فروشگاه مراجعه می نمایند. در محله اسکندری یک بازار کوچک محلی وجود دارد که می توان از شیر مرغ تا جون آدمیزاد را در آن محله پیدا نمود همچنین می توان مایحتاج زندگی و دیگر اقلام مورد نظر را هم از این بازار خریداری نمایید. البته ناگفته نماند که در حاشیه این

محله با بزرگراه نواب فروشگاه های آکواریوم فروشی زیادی وجود دارد. در این محله و در سر خیابان آذربایجان یک مرکز خرید برج گردون بنا شده است. بوستان های و مراکز گردشی و تفریحی متاسفانه در این محله تنها یک بوستان به نام بوستان اوستا وجود دارد و

همچنین می توان به بوستان رودکی در نزدیکی محله اسکندری را هم نام برد. همچنین برای مراکز ورزشی و تفریحی می توان به باشگاه فرهنگیان، باشگاه سپیدار، مجموعه فرهنگی ورزشی کوثر و استخر سپیدار اشاره نمود.

 

 

 

امیریه

 

پیداش محله امیریه

همانگونه که در بالا اشاره شد محله امیریه یکی از قدیمی‌ترین محلات تهران است. در قدیم این محله اعیان‌نشین بوده و اکثر افراد مطرح در این محله زندگی کرده‌اند. این محله در ابتدا در غرب تهران و نزدیک دروازه قزوین بود اما بعد از گسترش مداوم شهر در دهه های گذشته هم اکنون در مرکز شهر قرار گرفته است. در ابتدا کاربری زمین در این محله باغ و کشاورزی بوده که پس از گذشت چند سال

مردم در این محله سکنی گزیده‌اند.

ابعاد و متراژ هر قطعه زمین در ابتدا بسیار بزرگ بود که پس از چند دهه این زمین‌های بزرگ تقسیم به چند زمین مجزا شده‌اند. در زمان قدیم، از ابتدای میدان راه‌آهن تا خیابان امام خمینی را خیابان امیریه می‌گفتند اما این محله در حال حاضر طبق تعریف شهرداری تهران محدوده مشخصی دارد.

 

علت نام‌گذاری این محله به امیریه به خاطر امیربهادر وزیر جنگ مظفرالدین شاه و محمدعلی شاه بوده است.

 

 

محله امیریه در کجای تهران قرار دارد؟

محله امیریه در مرکز تهران در منطقه ۱۱ قرار دارد. امیریه از شمال با محله منیریه از غرب با محله مخصوص از جنوب با محلات قلمستان و فروزش و از شرق با محله سنگلج همسایه است.

 

این محله از شمال به خیابان ابوسعید و خیابان معیری از غرب به خیابان کارگر از جنوب به خیابان بشیری و قزوین و از شرق به خیابان وحدت اسلامی محدود می‌شود.

 

 

 

 

بافت محله امیریه تهران

همانگونه که اشاره شد این محله بسیار قدیمی است و بناهای قدیمی فرسوده در این محل  بسیار زیاد است. البته بسیاری از خانه‌های این محله در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ ساخته شده است اما با این اوصاف این محله در زمره محلات فرسوده طبق نقشه‌های شهرسازی شهرداری تهران قرار دارد.

 

در سال‌های اخیر به دلیل سود مشارکت در ساخت و ساز بسیاری از خانه‌ها تخریب کرده و نوساز شده است. در مجموع در این محله تعداد زیادی خانه نوساز و خانه قدیمی به چشم می‌خورد.

 

خیابان ولیعصر و خیابان وحدت اسلامی و خیابان کارگر از شریان‌های اصلی این محله به حساب می‌آیند. این محله در محدوده طرح ترافیکی اصلی قرار دارد.

 

 

 

دسترسی‌های محله امیریه

سه شریان اصلی شمالی – جنوبی در این محله قرار دارد. خیابان ولیعصر، خیابان وحدت اسلامی و خیابان کارگر این سه شریان اصلی هستند. خیابان ابوسعید، خیابان معیری، خیابان فرهنگ، خیابان قزوین و خیابان بشیری از خیابان‌های مهم شرقی – غربی این محله هستند.

 

ایستگاه اتوبوس تندرو راه‌آهن – تجریش یکی از مهترین راه‌های دسترسی به این محله است. البته اتوبوس‌های محلی در خیابان‌های اصلی این محله در حال جابجایی مسافران هستند.

 

خط ۳ مترو آزادگان – قائم نیز از این محله عبور می کند. ایستگاه مترو منیریه در این محله قرار دارد. در آبان سال ۹۸ هر ۷٫۵ دقیقه یکبار مترو به این ایستگاه می‌رسد.

 

مراکز آموزشی این محله

دبستان پسرانه مولوی، دبستان دخترانه نرگس، دبیرستان دخترانه نرگس، دبستان دخترانه رقیه، دبیرستان دخترانه محمودزاده و دبیرستان دخترانه خسروخاور در حال خدمات آموزشی در این محله و منطقه یازده هستند.

 

مراکز خرید امیریه

میوه و تره‌بار بهارلو در خیابان معیری از اصلی‌ترین مراکز خرید محله به حساب می‌آید. فروشگاه زنجیره‌ای افق کوروش در ابتدای خیابان فرهنگ، فروشگاه جانبو در اواسط خیابان فرهنگ و فروشگاه ۷ در خیابان ابوسعید در حال خدمت رسانی به مردم هستند.

 

از آنجایی که محله امیریه با محله منیریه همسایه است می‌توان گفت در قسمت شمالی این محله بورس لوازم ورزشی قرار دارد. جمعیت زیادی از سطح شهر تهران برای خرید لوازم ورزشی به این دو محله می‌آیند.

 

در بر خیابان ولیعصر مغازه‌های خدماتی زیادی برای رفع نیازهای روزانه مردم قرار دارد. از طرف دیگر خیابان کارگر مرز طرح ترافیک اصلی و طرح ترافیک زوج و فرد است. در نزدیکی میدان وحدت اسلامی می‌توانید مغازه‌های مختلف معجون فروشی و جگرکی را پیدا کنید. این محله از منطقه یازده پاتوق غذاخورها است.

 

مراکز مذهبی

مسجد حیدری، مسجد موسی بن جعفر، مسجد مظهری، مسجد ولی الله اعظم و حسینه قهرودی‌ها از مراکز مهم مذهبی این محله هستند.

خط اتوبوس تندروی راه‌آهن – تجریش و همچنین ایستگاه مترو منیریه باعث حمل و نقل مناسب در سطح محله شده است. نزدیکی این محله به بازار بزرگ تهران باعث شده بازاری‌های زیادی منطقه ۱۱ و محله امیریه را برای زندگی انتخاب کنند. از طرف دیگر

دسترسی به وسایل حمل و نقل عمومی در سطح محله بسیار مناسب و متنوع است و همین موضوع باعث افزایش جمعیت در این محله شده است.

 

 

مختصر در مورد محله امیریه

منطقه: ۱۱ تهران

 

محل استقرار: مرکز تهران

 

بافت محله: قدیمی‌ساز و نوساز

 

همسایه های محلی: شرق به محله سنگلج | از شمال به محله منیریه | از غرب به محله مخصوص| از جنوب به محلات فروزش و قلمستان

 

دسترسی : خیابان ولیعصر | خیابان وحدت اسلامی | خیابان کارگر

 

ایستگاه مترو : دارد

ایستگاه اتوبوس تندرو:

سطح قیمت: متوسط

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انقلاب – فلسطین

موقعیت محله انقلاب تهران

محله انقلاب در مرکز شهر تهران و در منطقه ۱۱ شهرداری این شهر واقع شده است.

 

انقلاب از طرف شمال به خیابان انقلاب اسلامی، از شرق به خیابان حافظ، از جنوب به خیابان جمهوری اسلامی و از غرب به خیابان کارگر منتهی می‌شود.

 

اگر همسایه‌های این محله را بخواهیم معرفی کنیم باید بگوییم این محله از سمت شمال با محله ولیعصر و وصال شیرازی، از سمت غرب با محله حشمت الدوله، از جنوب با محله شیخ هادی و از شرق با محله فردوسی همسایگی دارد.

 

انقلاب در محدوده طرح ترافیک قرار دارد و به دلیل ترافیک زیاد این منطقه، بهتر است برای تردد از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کرد.

 

این محله یکی از شلوغترین محلات تهران است. از دلایل شلوغی این منطقه می‌توان موارد زیر را نام برد:

 

وجود دانشگاه‌های مختلف

بورس کتابفروشی در این منطقه

بورس وسایل مختلف

محل برخورد دو خط از ایستگاه مترو تهران و دو خط از اتوبوس شهر تهران

محله انقلاب تهران

 

 

 

 

تاریخچه محله انقلاب

انقلاب از نقاط قدیمی و نوستالژیک تهران محسوب می‌شود.

 

در زمان قاجار زمین‌های این منطقه خارج از شهر تهران قرار داشت. در سال ۱۲۸۰ هجری شمسی حصار جدید شهر تهران ساخته شد و بخشی از زمین‌های این محدوده درون حصار قرار گرفتند.

 

از زمانی که دانشگاه تهران در محدوده انقلاب احداث شد تراکم جمعیتی در این محله افزایش یافت. به گونه‌ای که جمعیت غیرساکن آن در طول روز بسیار زیاد است.

 

بافت انقلاب در مرکز شهر تهران

بافت این محله تا حدود بسیار زیادی تجاری-اداری می‌باشد.

 

در کوچه‌های این منطقه منازل مسکونی که ترکیبی از خانه‌های قدیمی و نوساز هستند دیده می‌شود.

 

نکته مهم دیگر درباره این محله تعدد خوابگاه‌های دانشجویی است که به خاطر نزدیکی به دانشگاه‌ها در این منطقه تاسیس شده‌اند.

 

در کوچه پس کوچه‌های این محله هنوز هم خانه‌های قدیمی دو طبقه با سقف شیروانی پیدا می‌شوند.

 

طبق سرشماری انجام شده محله انقلاب تهران ۹٫۱۱۳ نفر جمعیت دارد.

 

شاخص‌ترین بخش این محله بورس کتابفروشی در خیابان انقلاب اسلامی است. محله انقلاب به عنوان یک محله فرهنگی در کشور شناخته می‌شود.

 

 

دسترسی‌های محله انقلاب تهران

شریان‌های اصلی شمالی – جنوبی در این محله عبارتند از:

 

خیابان ولیعصر

خیابان حافظ

خیابان کارگر

همچنین از شریان‌های شرقی – غربی این محله می‌توان موارد زیر را نام برد:

 

خیابان انقلاب اسلامی

خیابان نوفل لوشاتو

خیابان جمهوری اسلامی

دسترسی محله انقلاب به وسایل حمل و نقل عمومی در وضعیت خوبی قرار دارد. ایستگاه‌های متروی این محله شامل موارد زیر می‌شوند:

 

ایستگاه تئاتر شهر

ایستگاه میدان انقلاب اسلامی

محله انقلاب تهران

 

همچنین دو خط از اتوبوس تندور نیز از خیابان‌های این محله عبور می‌کنند. خط پایانه آزادی – پایانه تهرانپارس و خط راه آهن –

تجریش این دو خط هستند.

دانشگاه تهران

دانشگاه مذاهب اسلامی

موسسه آموزش عالی ارشاد دماوند

دانشگاه آزاد اسلامی

دانشگاه شاهد (مرکز تحقیقات)

دانشکده هنری علمی کاربردی

دانشگاه شاهد

دبیرستان شهید مفتح در خیابان دانشگاه تنها مدرسه این محله است. این مدرسه از بهترین دبیرستان‌های منطقه ۱۱ تهران محسوب می‌شود.

 

مراکز خرید محله انقلاب

محله‌ انقلاب تهران یکی از محلات سرزنده و بسیار پررفت و آمد شهر تهران است. این محله میزبان فروشگاه‌های کتاب و لوازم التحریر است.

در این محله بورس‌های مختلفی وجود دارند که عبارتند از:

 

بورس کتابفروشی: بورس کتابفروشی در این محله به دلیل حضور دانشگاه‌های مختلف نزدیک به هم در مرکز تهران است.

 

بورس لباس زنانه: این فروشگاه‌ها بر خیابان جمهوری اسلامی هستند. بورس لباس زنانه در این محله سبب شده بانوان زیادی برای خرید لباس زنانه به این محدوده بیایند.

 

بورس پکیج و رادیاتور: فروشگاه‌های فروش پکیج و رادیاتور در خیابان کارگر پایین میدان انقلاب اسلامی قرار دارد.

بورس لوازم صوتی و تصویری: بورس اینگونه لوازم در بر خیابان جمهوری حدفاصل خیابان ولیعصر و حافظ قرار گرفته است.

 

همچنین به علت نزدیکی این محله به پاساژ علاالدین، تعدادی مغازه موبایل فروشی هم در انقلاب دیده می‌شود.

خیابان فلسطین، خیابانی شمالی-جنوبی در مرکز تهران است که پیش از انقلاب ۱۳۵۷، خیابان کاخ نامیده می‌شد. این خیابان به خیابان زرتشت غربی از شمال و به دانشگاه افسری امام علی و خیابان امام خمینی (سپه پیشین) از جنوب محدود است. ادامه خیابان فلسطین از

 

سمت شمال خیابان جویبار است که به میدان فاطمی ختم می‌شود. خیابان فلسطین در محدوده منطقه ۶ و منطقه ۱۱ شهر تهران واقع است.

 

این خیابان به ترتیب از شمال به جنوب با بلوار کشاورز، خیابان طالقانی (میدان فلسطین)، خیابان انقلاب، خیابان جمهوری و خیابان پاستور (نهاد ریاست جمهوری) تقاطع دارد. بخش جنوبی این خیابان در محدوده نهاد ریاست جمهوری، کاخ مرمر (محل تشکیل جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام) و حسینیه امام خمینی (بیت رهبری) قرار دارد.

 

تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، در مجاورت این خیابان، سفارت اسرائیل در تهران قرار داشت. پس از انقلاب ساختمان سفارت اسرائیل در اختیار سازمان آزادی‌بخش فلسطین گذاشته شد و نام خیابان و میدان کاخ نیز به فلسطین تغییر یافت.

 

جمهوری

با نام‌های پیشین خیابان شاه، خیابان شاه‌آباد، یا خیابان استانبول (اسلامبول) خیابانی غربی-شرقی در شهر تهران است که از میدان جمهوری اسلامی آغاز شده و تا میدان بهارستان کشیده می‌شود. خیابان‌های اصلی و فرعی بسیاری در گذر این خیابان هستند که برخی از آن‌ها همچون ولی‌عصر (خیابان پهلوی پیشین) و کارگر جنوبی (خیابان سی متری پیشین) تغییر نام داده‌اند و برخی دیگر مانند لاله‌زار، صفی‌علی‌شاه، ملت و اکباتان بر نام‌های دیرین خود باقی مانده‌اند.

خیابان جمهوری اسلامی، «جزو مناطق ممنوعه پرواز به حساب می‌آید».

 

اقتباس و الگوگیری از معماری غرب در دهه‌های ۱۳۰۰ و ۱۳۱۰ در دورهٔ رضاشاه و بعدتر در دورهٔ محمدرضاشاه بر ساختمان‌های آن کاملاً آشکار است. بعدها جنبش‌هایی چون نوگرایی، ساختارگرایی و آینده‌گری، که الگویی مساعد برای توسعهٔ شهری بود.

 

پیرامون اشراف معماران آن زمان بر اصول و جزئیات معماری وقت، چنین آمده‌است:

 

نمونه‌هایی که از روی الگوهای خارجی اجرا شده‌است خود، دلیل بر اشراف معماران آن زمان بر مبانی، اصول و حتی بسیاری از جزئیات و ریزه‌کاری‌های مربوط به شیوه‌های معماری غربی است.

 

...

 

این شیوه‌ها از یک سو از قابلیت انعطاف مناسبی در زمینه طراحی برخوردارند و از سوی دیگر، زمینه هماهنگی‌های لازم را بین ساختمان‌های مجاور یک دیگر فراهم می‌آورند، به نحوی که در ضمن حفظ هویت هر بنا، مجموعه‌ای منسجم و یک دست را در حاشیه خیابان ایجاد می‌کردند. این ساختمان‌ها حتی اگر به شیوه‌های مختلف طراحی شده باشند، از تفاوت‌های ناهنجار به دورند و اشکال یک‌نواخت و کسل‌کننده نیز ندارند.

 

ساختمان‌های خیابان‌های تازه‌ساز آن دوره چون ساختمان‌های بخش‌هایی از پهلوی (ولی‌عصر)، خیابان قوام (سی تیر)، خیابان سپه (امام‌خمینی)، خیابان شاه (جمهوری اسلامی)، خیابان کاخ (فلسطین) و لاله‌زار و بسیاری دیگر از خیابان‌های اصلی و فرعی عمدتاً تحت تأثیر سبک‌های اوایل مدرن، هنر نو و آرت دکو بودند.

 

در آن دوره، بیشینهٔ ساختمان‌های شهر تهران با شیوهٔ معماری اوایل مدرن ساخته شده بود. «سطوح صاف و یک دست در قالب شکستگی‌ها، فرورفتگی‌ها و بیرون زدگی‌ها»، در نمای ساختمان‌ها تنوعی درخور به وجود آورد. «بالکن‌های بیرون زده یا عقب نشسته، اتاق‌های جلو آمده، و استفاده از حجم‌ها متفاوت که هماهنگ شده بودند»، همه در این ساختمان‌ها دیده می‌شدند.

 

ساختمان‌های دولتی و آموزشی

بسیاری از ساختمان‌های دولتی و آموزشی نیز در این دوره ساخته‌شدند که بیشینهٔ آن‌ها تأثیرگرفته از شیوهٔ معماری نئوکلاسیک خردگرا بودند. ساختمان‌های بسیاری در خیابان جمهوری اسلامی و لاله‌زار چون مهمان‌سرای لاله، مدرسهٔ اتفاق در خیابان انقلاب و ساختمان‌های تجاری نبش انقلاب و صبا، که قسمتی از دانشکدهٔ هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی تهران است و خیلی از بناهای خیابان انقلاب (که در زمان رضاشاه، نخستین خیابان اصلی به شیوهٔ اروپایی بوده‌است)، همگی زیر تأثیر مکتب هنر نو بوده‌اند.

 

 

میدان جمهوری

میدان جمهوری اسلامی از طریق خطوط اتوبوس‌رانی گوناگون به مقاصد شمال و غرب می‌رسد. گراگرد این میدان در آغاز خیابان جمهوری اسلامی، صنف‌های گوناگونی که خانه‌دارها در زندگی روزانه با آن سروکار پیدا می‌کنند وجود دارند، چون میوه و تره‌بار فروشی، پوشاک‌فروشی، نانوایی و دست‌فروش‌هایی که میوه‌های نوبرانه و خشکبار را به فروش می‌رسانند.

 

 

 

 

تقاطع‌ها و مکان‌های مهم در دوسوی خیابان

خیابان اسکندری جنوبی نخستین تقاطع می‌باشد که نمایندگی فروشگاه‌های زنجیره‌ای پاتن‌جامه را در خود جای داده‌است.

خیابان باستان دومین تقاطع می‌باشد که این تقاطع شروع راستهٔ پلاستیک فروشی‌های متعدد و معروف این خیابان است.

تقاطع اصلی دیگر جمال‌زاده می‌باشد که وجود مبل‌فروشی‌ها در آن، زمینهٔ ایجاد فروشگاه‌های پارچه‌مبلی را پیش آورده‌است. مغازه‌های زرین ملامین، آینه، و شمعدان فروشی‌ها در کنار مبل‌فروشی‌ها می‌باشند.

 

مسجد امام‌سجاد، نبش خیابان فخررازی قرار دارد که ساختمان آن در سال ۱۳۲۶ گشایش یافت.

 

در تقاطع ابوریحان، وایت وستینگ هاوس (برای لوازم خانگی) و مرکز اطلاعات اورژانس تهران و سینما جمهوری نیاگارا (که متعلق به هنرپیشهٔ قدیم ایران، محمدعلی فردین بوده) وجود دارند. نمایندگی‌ها و فروشگاه‌های چرخ‌خیاطی چون ژوکی یا خیبر در این مسیر

هستند که ویژهٔ سری‌دوزها و تولیدی‌های پوشاک می‌باشند.

در تقاطع فلسطین، بورس پارچه و تریکو می‌باشد که در گذشته در بازار بزرگ تهران بوده‌اند.

 

مسجد جامع جمهوری اسلامی، که پیش از انقلاب پارکینگی متعلق به یک روحانی بود، در سال ۱۳۷۲ به دستور خمینی، توسط کمیتهٔ امداد امام‌خمینی به مسجد تبدیل شد. در روبروی مسجد، فروشگاه رفاه جای دارد.

این بخش از خیابان جمهوری اسلامی تا بهارستان در سال ۱۳۰۹ خورشیدی نامی نداشته‌است، اما برای ۴۰ سال به خیابان نادری معروف بود، که پس از انقلاب نام جمهوری اسلامی را بر خود گرفت. در این بخش از خیابان جمهوری اسلامی، مرکزی برای لوازم صوتی و

تصویری و ارتباطی است که نمایندگی‌های بزرگی چون سامسونگ، ال‌جی، سونی و پاناسونیک در آن دیده می‌شوند. بورس لوازم ارتباطی چون تلفن، موبایل و همچنین وسایل آشپزخانه‌های صنعتی و کارگاهی، چون سماورها، یخچال‌ها و چرخ‌گوشت‌های صنعتی در این منطقه به چشم می‌آیند. از ساختمان‌های پراهمیت این ناحیه می‌توان به ساختمان فرقانی و ساختمان امجد اشاره کرد که حدود ۱۳۰۰۰ مترمربع گستردگی داشته و دارای ۴ طبقه می‌باشد که بورس لوازم و قطعات الکترونیکی می‌باشد.

 

 

دبیرستان فیروز بهرام زرتشتیان در تهران.

به دلیل سکونت زرتشتیان در خیابان میرزا کوچک‌خان جنگلی، دبیرستان فیروز بهرام و آدریان، و پرستشگاه زرتشتیان قرار دارد. پیش از تأسیس این مدرسه در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۱۱، محل مدرسه در خیابان مسعود سعدتوان بود که نام آن بعدها به جمشید تغییر کرد. از افرادی که در این مدرسه درس خوانده‌اند به حسن‌علی منصور، نخست‌وزیر دوران پهلوی و جواد منصور و هوشنگ نهاوندی، رئیس

دانشگاه تهران می‌توان اشاره کرد. از کارهای مهم پس از ساخت انجمن زرتشتیان تهران، ساخت بنای آدریان تهران بود که در ۱۲۹۶ پایان یافت. سنگ‌بنای آدریان، هم‌زمان با سنگ‌بنای دبستان ایرج انجام شد.

 

درمانگاه و کتاب‌خانهٔ یگانگی و دبیرخانهٔ انجمن، در پشت آدریان تهران جای دارد که اسفندیار یگانگی، بانی مجموعه می‌باشد. کافهٔ نادری که زمانی پاتوق کسانی چون صادق هدایت، جلال آل‌احمد و صادق چوبک و همهٔ کسانی که در دههٔ ۱۳۴۰، بر علم و فرهنگ ایران تأثیرگذار بوده‌اند. این کافه هنوز هم پابرجاست و مشتریان زیادی دارد.

 

در تقاطع فردوسی و در ضلع جنوب غربی خیابان، بنایی قدیمی قرار دارد که اکنون پس از بازسازی مربوط به بانک صادرات ایران شعبهٔ فردوسی می‌باشد. در ضلع شمال شرقی هم فروشگاه پارکر قرار دارد که مدت ۳۰ سال به فروش انواع قلم‌های خارجی می‌پرداخت.

فروشگاه برق لامع، نبش فروشگاه بزرگ و ساختمان پلاسکو، که از سال ۱۳۱۰ تاکنون به فروش انواع حوله‌ها می‌پردازد، قرار دارد.

 

ماهی‌فروشی‌ها که میان چهارراه اسلامبول و میدان استقلال جای دارند، در ضلع جنوبی خیابان به فروش آبزیان و ماهی‌های تازه می‌پردازند.

 

در ضلع شمالی خیابان مسجد هدایت واقع است. در کتاب اول دربارهٔ این مسجد چنین آمده:

 

مسجد هدایت، در ضلع شمالی خیابان واقع است که به مسجد مخبرالدوله یا کمال هدایت و تکیه علی قلی معروف است. این مسجد در زمان گذشته ناصری، مسجد گذرگاهی بوده‌است. قسمت‌هایی از ملک و مسجد که یتیم خانه و درمانگاه بوده، طبق وصیت مخبرالدوله، ۳۰ سال بعد از فوت او به این مکان‌ها اضافه شده‌است. هنگامی که آیت‌الله طالقانی پیش نماز مسجد شد، مسجد از حالت گذرگاهی درآمد. سپس توسط شیخ علی تهرانی این مکان‌ها جزو مسجد قرار گرفت و مسجد را بزرگ‌تر کردند. در نمای بیرونی مسجد آیه‌هایی از قرآن به خط زرین الخط در سال ۱۳۴۴ه‍. ش، بر کتیبه‌هایی نوشته شده و با نقوش گل و ترنج تقسیم‌بندی و بر سر در ورودی مسجد نیز شعری از محمد علی صغیر نوشته شده‌است.

داخل مسجد ۲۵ قبر خانوادگی واقع است که پس از گسترش مسجد، سنگ قبرها در داخل رواق‌ها افتاد و در فضایی نگه‌داری می‌شود و تنها سنگ قبر سازنده مسجد به‌طور ایستا (عمودی) بر دیوار قرار گرفته‌است که به دلیل رنگ بسیار روشن و تا حدودی فرسودگی سطح سنگ به سختی و با نور پردازی خاص اشعاری را که بر روی سنگ حک شده‌است می‌توان خواند.

 

حر

میدان حر که در قدیم باغ شاه نامیده میشد یکی از میدانهای واقع در غرب شهر تهران است. از نقطه نظر موقعیت مکانی میدان حر در تقاطع خیابان کارگر جنوبی با خیابان امام خمینی واقع شده است و همانطور که از نامش پیداست یکی از محله های قدیمی شهر تهران محسوب میشود. دسترسی فوق العاده به خیابانهای اصلی شهر از جمله خیابان امام خمینی، خیابان جمهوری، انقلاب و آزادی و بزرگراه نواب از سمت غرب از جمله مزیتهای محله میدان حر بوده که این منطقه را جزو مناطق مناسب جهت سکونت، اجاره یا خرید تبدیل کرده است. با انتخاب محله میدان حر بسادگی همه چیز در دسترس شماست و می توانید در کمترین زمان ممکن به مقصد مورد نظر خود و یا کالای مورد نیاز خود دست یابید.

 

 تاریخچه:

باغ شاه از جمله باغ های نام آور و بزرگ تهران قدیم بوده و خارج از شهر قرار داشته است. میدان حر در زمان قاجار تفرجگاه ناصرالدین شاه و سایر شاهان قاجار بوده و نخستین میدان اسبدوانی تهران نامیده میشود. سالها بعد و در انتهای دوران قاجاریه عبدالحسین میرزا

فرمانفرما باغ شاه را از احمدشاه خریداری و در زمان خیابان کشی های تهران در دوران رضاخان باغ شاه قطعه قطعه گردید. در محل میدان کنونی در زمان قاجار تندیس ناصرالدین شاه سوار بر اسب در وسط باغ شاه قرار داشت و لذا در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی تندیس گرشاسب (از قهرمانان شاهنامه) اثر غلامرضا رحیم زاده ارژنگ در حال نبرد با اژدها جایگزین آن گردید و نماد پیروزی خیر بر شر است.

 شایان ذکر است که در سال ۱۳۶۱ نام میدان باغ شاه به میدان حر تغییر یافت. امروزه محله میدان حر و پادگان حر از بقایای باغ شاه محسوب میشوند

 

دسترسی:

محله میدان حر در منطقه ۱۱ تهران واقع شده و در تقاطع خیابان کارگر جنوبی و خیابان امام خمینی واقع شده است. محله میدان حر از شمال به میدان پاستور، از غرب به پادگان حر و اسکندریه، از شرق به خیابان امام خمینی و خیابان ولیعصر و از جنوب به خیابان معیری منتهی می شود.

 

 

 محدودیت ترافیکی:

محله میدان حر در محدوده ترافیکی زوج و فرد قرار دارد. در واقع خیابان کارگر مرز بین محدوده طرح ترافیک و محدوده زوج و فرد است  بطوریکه از خیابان کارگر به سمت مرکز شهر و شرق محدوده طرح ترافیک بوده

 

 اتوبوس و تاکسی:

ساکنین محله می توانند براحتی از خطوط تاکسی و اتوبوس سریع السیر در خیابانهای کارگر و امام خمینی بهره مند شده و خود را در کمترین زمان ممکن به مقصد برسانند از میدان حر می توان در کمترین زمان ممکن به میدان انقلاب، خیابان جمهوری، خیابان امام خمینی، میدان قزوین، بزرگراه نواب و سایر خیابانهای شهر رسید

 

 پمپ بنزین:

بالاتر از میدان حر و نرسیده به میدان پاستور

 

 دسترسی به مترو:

ایستگاه مترو دانشگاه امام علی در خیابان امام خمینی و ایستگاه میدان حر در خیابان دانشگاه جنگ

 

 امکانات:

از مراکز درمانی این محله می توان به بیمارستان لقمان حکیم و درمانگاه ولیعصر اشاره نمود. همچنین حسینیه میانه ایهای مقیم مرکز در ضلع جنوب شرقی میدان حر قراردارد که اهالی محله میدان حر و شهروندان از سایر مناطق تهران در ایام سوگواری و مراسم مذهبی در این حسینیه گردهم آمده و به سوگواری می پردازند. خانه فرهنگ حر در شمال شرقی میدان حر دارای انواع کلاسهای گوناگون در زمینه های آموزشی، موسیقی، نقاشی، علمی، صنایع دستی، ورزشی و سایر موارد برای همه سنین و عموم در دسترس بوده و امکانات متنوعی را برای ساکنین محله میدان حر فراهم می نماید.

فرهنگسرای انقلاب اسلامی از دیگر مراکز فرهنگی محله میدان حر بشمار می رود که کتابخانه آفتاب با مجموعه متنوعی از آثار و کتب گنجینه ارزشمندی را برای مراجعه کنندگان و ساکنین محله فراهم اورده است. اداره پست منطقه ۱۳ تهران نیز در جنوب میدان حر و در خیابان کارگر جنوبی واقع شده و از دیگر امکانات در دسترس محله میدان حر محسوب می شود محله میدان حر از لحاظ قدمت محله ای تاریخی و قدیمی بوده که در گذر زمان و طی چندین نسل بافت قدیمی و فرسوده آن بتدریج با برجهای نوساز، مراکز خرید مدرن، فروشگاهها و مراکز تفریحی و ورزشی جایگزین شده است. مجموعه بزرگ شهر فروش واقع در جنوب میدان حر و در خیابان کارگر جنوبی شامل انواع متنوعی از فرشها در مدلها، سایزها و برندهای مختلف بوده که همواره شرایط مناسب فروش جهت رفاه حال مشتریان خود ارائه می دهد. شهروندان تهران از کلیه نقاط جهت بازدید و خرید فرش به مجموعه شهر فرش مراجعه می نمایند.

در ضلع جنوبی پادگان حر هتل فرهنگیان و باشگاه فرهنگیان در خیابان کاشان مستقر بوده و خدمات گوناگونی از جمله خدمات اقامتی، تفریحی، ورزشی، علمی و فرهنگی به جامعه فرهنگیان سراسر ایران ارائه می نماید. مجتمع تجاری خلیج فارس در چندین طبقه انواع پوشاک و سایر مایحتاج مشتریان را عرضه می کند. همچنین در نواحی مختلف این ناحیه رستورانهای مختلفی وجود دارد که متناسب با ذائقه های گوناگون بوده و شما می توانید با بررسی لیست رستورانهای موجود در محله، براحتی به گزینه ای که متناسب با ذائقه همه افراد خانواده باشد دست پیدا کنید. در خیابان امام خمینی و در امتداد مسیر تا میدان توپخانه که مرکز تهران قدیم بشمار می رود می توانید انواع مختلفی از بناهای قدیمی را مشاهده نمود که بسیاری از آنها در زمره موزه و آثار تاریخی به فعالیت خود ادامه می دهند. همچنین انواع مختلفی از مایحتاج خود را می توانید در بازارها و مغازه های قدیمی این منطقه تهیه نمائید.

 

حشمت الدوله – جمالزاده

حشمت الدوله محله ای است در دل تهران که در منطقه 11 واقع شده است . خیابان آزادی در شمال، خیابان آذربایجان در جنوب، از شرق به  کارگر جنوبی و خیابان های زارع،   و از غرب به باستان و گلشن محدود میشود.

 

خیابان آذربایجان کنونی،  در گذشته به نام حشمت الدوله شناخته می شده است.و علت آن ، زیستن پزشک معروف زمان قاجار یعنی دکتر حشمت­الدوله که از مالکین و ثروتمندان محله بوده و در دربار نیز رفت­و­آمد داشته است. ایشان فردی قابل احترام در نزد مردم بوده و بسیار در امر خیر کوشا بوده اند.

 

حشمت الدوله  از مالکان بزرگ زمان خویش بوده اند که دارای باغ زیبایی نیز داشته اند  که ناصرالدین شاه برای استراحت به باغ او رفت و آمد داشته است. سابقا این خیابان از تقاطع کارگر تا نواب، معروف به حشمت الدوله خاکی و از تقاطع آذربایجان به سمت بازار مرکزی به حشمت الدوله آسفالت معروف بوده است.

 

بنابراین تاریخ شکل گیری این محله مربوط به زمان محمدرضا شاه پهلوی و توسعه شهر تهران از مرزهای حصار دوم (امتداد خیابان کارگر) بوده است که به ساخت و ساز برای اسکان جمعیت مهاجر و رو به افزایش در نظر گرفته شده و همین امر به مسکونی شدن این محله دامن زده است.

 

این منطقه با شبکه عریض و منظمی از معابر و دسترسی ها شکل گرفته و در بافت های میانی کارکرد مسکونی و اسکان سریع-پس از موج ازدیاد جمعیت شهری در زمان پهلوی دوم- به خود گرفته است.

 

اکثر ساکنان این محله مسلمان هستند و اقلیت مذهبی به ندرت یافت میشوند اما در گذشته از ادیان یهودی و ارامنه و زرتشتی در این محله زندگی میکردند. شهید ریچارد ابراهیم نیز یکی از این سکنه بوده که در راه وطن جان خود را از دست داده است.

 

خانه استاد حسین بهزاد از جمله اماکن مهم و تاریخی محله حشمت الدوله است. امروزه خانه استاد به دانشگاه علمی،کاربردی(زیر نظر میراث­ فرهنگی) واگذار شده است، محل آموزش هنرهای سنتی بوده­است. به دلیل نداشتن فرزند و یا ورثه این خانه توسط وکیل استاد بهزادبعد فوت ایشان وقف آموزشگاه هنرهای سنتی می شود.

 

درمانگاه اسفند  نیزاز دیگر اماکن این محله است که در میدان انقلاب، ابتدای خیابان جمهوری واقع شده است.این درمانگاه اولین تهران است که در سال 1340 تاسیس شده است.

 

کوچه آیرم برگرفته از نام سرلشکر آیرم(در زمان پهلوی اول و دوم) است که از مالکان و ثروتمندان محله بوده است و در خانه بزرگی واقع در حشمت الدوله زندگی میکرده است. 

 

«مسجد ولی عصر، یکی از اماکن بسیار مهم و تاریخی محله حشمت الدوله است. این مسجد به همت آیت ا... بروجردی و حاج سید احمد میرخانی و جمعی از خیرین محل در حدود 70 سال پیش ساخته شده است. معماری این مسجد منحصر به فرد است زیرا که مصالح و

تیر آهن های آن از اروپا آورده و شامل سقف هشت ضلعی بدون ستون  مشهوری میباشد .

آب انبارهای وقف شده توسط فرمانفرما که از نوادگان فتحعلی شاه قاجار و حاکم فلرس بوده است نیز از اماکن تاریخی این محله است.ایشان از ملاکان محله به شمار میرفته است.

 

راه‌آهن

 

تاریخچه محله راه آهن

در طی گسترش تهران و تخریب باوری آن در زمان پهلوی (۱۳۰۷شمسی/۱۹۲۸میلادی)،خیابان ولیعصر(جاده اختصاصی پهلوی) از میانه این محله عبور کرد تا به جنوب آن در محدوده میدان راه آهن برسد. در آن زمان محدوده محله راه آهن زمین های گوشه جنوب غربی

درون باروی تهران را شامل می شد که در پی تخریب بارو و احداث راه آهن این زمین ها بیشتر مورد توجه قرار گرفتند.

نام این محله در پیوند با استقرار ساختمان مرکزی و ایستگاه راه آهن است. ایستگاه راه آهن کنونی تهران در دهی به نام جعفرآباد ساخته شد که دهی بود با قلعه رعیتی ودرآن برای مصرف تهران سبزی کاری می شود. این ده متعلق به عبدالحسین میرزا فرمانفرما بود. بعدها دولت نیمی از اراضی آن‌جا را به ایستگاه راه آهن اختصاص داد. راه آهن بخشی از محله‌ی جوادیه در منطقه‌ی ۱۶ است که از سال ۱۳۱۷ باعث رونق این بخش از تهران شده است.

 

اگرچه احداث خیابان های وحدت اسلامی ، ولیعصر و کارگر جنوبی در روند شکل گیری محله بی تاثیر نبوده اند ولی استقرار راه آهن و ساختمان مرکزی آن در تشکیل هویت اصلی محله تاثیر ویژه ای داشته است.

 

در دوره ناصرالدین شاه نخستین بار به احداث راه آهن در ایران توجه شد. انگلیسی ها در بوشهر وروس ها در جلفای آذربایجان احداث راه آهن را مورد توجه قرار دادند، اما اولین خط آهن ایران در محدوده تهران، ازمرکز دارالخلافه به شهر ری بود که از دروازه پل راه آهن در شرق دروازه شاه عبدالعظیم می گذشت. در ۲۳ مهرماه ۱۳۰۶ اولین کلنگ ساختمان سراسری تهران در محل فعلی ایستگاه تهران به زمین زده شد و از همان وقت رسما ساختمان راه آهن از سه نقطه جنوب، مرکز و شمال آغاز گردید. برای اینکه این پروژه با سرمایه داخلی انجام یابد، بر پایه قانون انحصار قند و شکر و چای ( که در نهم خرداد ۱۳۰۴ به تصویب مجلس شورای ملی رسیده بود) سرمایه آن از راه مالیات این کالا ها به دست آمد. ساخت راه آهن سراسری در ۲۷ مرداد ماه ۱۳۱۷ به پایان رسید.

 

محورهای اصلی محله در جهت شمالی-جنوبی از خیابان مختاری جدا می شوند، اما محورهای شرقی-غربی بیشتر کوچه‌های بن بست را شامل می شوند. به دلیل وضعیت اقتصادی بافت جمعیتی محله ساختمان های کم دوام به همراه بافت متراکم و کوچه های کم عرض بوجود آمده است. از نظر کارکرد بیشتر سطح محله اختصاص به بافت مسکونی دارد که نسبتی بیش از ۵۰ درصد مساحت محله را تشکیل می دهد.

از افراد نامدار محله، گذشته از روحانیان معروف کشور، می‌توان به پهلوانان حاج محسن و حاج محمود علیجانی، صمد عبدی، هوشنگ ایروانی، مشهدی آقا، سید فردوس، محمدحسن معمارزاده اصفهانی و حاجیه ربابه اصفهانی،احمد شجری و پرویز شمیرانی، نعمت قصاب و حسین کدخدا اشاره کرد.

 

امکانات محله راه آهن

 

از اماکن شاخص منطقه می توان به میدان راه آهن، مسجد توحید، مسجد شارعی، مسجد صاحب الزمان، حسینیه عباسیه، شهرداری ناحیه ۴ منطقه ۱۱، هتل پیروز،سقاخانه در کوچه رحمانی، اداره راه آهن، مدرسه خدیجه جهان، کانون فرهنگی حر و مدرسه چمران اشاره کرد. همچنین این منطقه به دلیل نزدیکی به ایستگاه راه آهن دارای هتل و مسافرخانه های زیادی است. رستوران های معروفی همچون رستوران آذری در این منطقه وجود دارند. این منطقه دارای بافتی مذهبی است که حسینیه ها و مساجد زیاد این منطقه می تواند نشانگر این موضوع باشد.

 

سلامت

 

محله ی سلامت چند سال قبل نامش را از دخانیات به سلامت تغییر دادند تا شاید از رهگذر این تغییر نام، هویت محله هم تغییر کند. اما محله سلامت فقط نام سلامت را یدک می‌کشد، در حالی که هویتش هنوز با نخستین کارخانه دخانیات ایران گره خورده است. فعالیت این کارخانه در محله‌ای به نام سلامت سناریویی پر از تناقض را به نمایش گذاشته است. سایه کارخانه دخانیات بر سر اهالی منطقه 11 سنگینی می‌کند و بیش از هر زمان دیگری باعث آزار اهالی شده است.

 

290 هزار شهروند محله سلامت یک رؤیا در سر دارند؛ رؤیای روزی که چشم باز کنند و ببینند کارخانه 20 هزار‌مترمربعی که مساحت زیادی از محله‌شان را اشغال کرده و هر روز صدها‌ کیلو توتون و تنباکو را روی هم تلنبار و هزاران نخ سیگار تولید می‌کند، تبدیل به بوستان سلامت و ورزشگاه شده و نام سلامت زیبنده محله آنها شده است

هرچه هست اما و اگرهای بسیاری پیش روی اهالی یازدهمین تکه پایتخت و شهروندان محله سلامت قرار دارد. سراغ اهالی، اعضای شورایاری محله سلامت و مسئولان رفتیم تا جست‌وجو کنیم سر نخ این کلاف سر در گم را در محله دخانیات سابق و سلامت فعلی.

یک محله سلامت است و یک کارخانه دخانیات. اصلاً هشتمین محله منطقه 11 را با همین کارخانه می‌شناسند. محله سلامت از شمال به خیابان کمیل، از جنوب به خیابان قزوین، از شرق به خیابان خرمشهر و از غرب به بزرگراه نواب صفوی منتهی می‌شود و کارخانه دخانیات

ایران هم در خیابان قزوین خوش‌نشینی می‌کند. تاریخ را که ورق بزنیم دستمان می‌آید که عمر نخستین کارخانه دخانیات ایران به 74 سال قبل می‌رسد. سال 1316 بود که این کارخانه با همکاری سیگارپیچ‌های بازاری و متخصصان افتتاح شد تا حالا بعد از چند دهه در میان 290 هزار نفر از اهالی یک محله خودنمایی کند و هر سالی که بر قدمتش افزوده می‌شود، در چشم مردم جان‌کاه‌تر از قبل جلوه کند.

 

 

بوی آزار‌دهنده

 

چند سال قبل، محله دخانیات به پیشنهاد اعضای شورایاری و تأیید شورای‌شهر تهران به محله سلامت تغییر نام داد. آن زمان اهالی تصور می‌کردند شاید این تغییر نام مقدمه‌ای برای انتقال کارخانه دخانیات از محله‌شان باشد اما کارخانه، هنوز هم در محله سلامت نفس می‌کشد. در امتداد خیابان خرمشهر و خیابان ممتاز قدم می‌زنیم. بوی تند و تلخ تنباکو در فضا پیچیده است. خودت را که ساکن یکی از خانه‌های عمودی همسایه با کارخانه تولید سیگار تصویر ‌کنی و اینکه هر روز و هر ماه و هر سال باید به همسایگی با این بوی آزار‌دهنده تن بدهی، شاید حتی تصور کردنش هم کلافه‌ات کند.

 

 

 

آرزوی خداحافظی با کارخانه دخانیات

 

محله سلامت یکی از محروم‌ترین محله‌های منطقه 11 است. .محله سلامت کمترین سرانه فضای سبز را در میان محله‌های مختلف دارد و با چند هزار نفر جمعیت حتی یک کتابخانه هم ندارد. آن وقت 20 هزار‌مترمربع از مساحت محله در انحصار کارخانه دخانیات ایران است. علاوه بر این مسئولان کارخانه، چند گاراژ در اطراف کارخانه را به پارکینگ خودروهای کارکنانشان اختصاص داده‌اند، در حالی که مشکل پارکینگ یکی از اصلی‌ترین معضلات ما در محله سلامت است و در صورت نقل مکان کارخانه، گاراژ‌ها می‌توانند به پارکینگ عمومی تبدیل شوند.»

 

اما این همه ماجرا نیست. دبیر شورایاری محله سلامت می‌گوید: «کارخانه بزرگ دخانیات علاوه بر همه مشکلات زیست‌محیطی که برای ما به ارمغان آورده، خیابان خرمشهر، یکی از مهم‌ترین خیابان‌های محله را هم به بن‌بست تبدیل کرده است. اگر کارخانه دخانیات از منطقه 11 به خارج از شهر نقل مکان کند، انتهای خیابان خرمشهر باز می‌شود و به خیابان قزوین می‌رسد و یکی از گره‌های ترافیکی  محله سلامت رفع می‌شود.» دبیر شورایاری محله در ادامه به نکته قابل توجه دیگری اشاره می‌کند و می‌گوید: «مهم‌ترین نهادهای حکومتی تهران در منطقه 11 قرار دارند و وجود بزرگ‌ترین کارخانه دخانیات ایران در این محدوده، منطقی نیست.»

 

 

ساخت‌وسازهای بی‌رویه

 

«همجواری کارخانه‌های صنعتی با بافت مسکونی چالش جدی برای این روزهای پایتخت‌نشینان است که از دو معضل ناشی می‌شود. اول آنکه متأسفانه در ساخت‌وساز کلانشهری مثل تهران کمتر از طرح جامع و تفصیلی استفاده شده است. خانه‌ها یک به یک در کنار

کارخانه‌های صنعتی قد علم کرده‌اند و ساخت‌وساز‌های بی‌رویه انجام شده است. دوم آنکه بسیاری از کارخانه‌های صنعتی مثل کارخانه دخانیات از حق تقدم برخوردارند. یعنی ابتدا کارخانه‌ها وجود داشتند و سپس در اطراف آنها ساخت‌وساز منازل مسکونی انجام شده است.»

 

این توضیحات را عضو کمیسیون بهداشت و محیط‌زیست شورای‌شهر تهران می‌دهد. -«زهرا صدراعظم نوری» ادامه می‌دهد: «درباره این کارخانه هم موضوع حق‌تقدم کمی کار را برای انتقال و جابه‌جایی کارخانه دشوار می‌کند. در حال حاضر حل معضل کارخانه دخانیات دو راهکار دارد. موقعیتی فراهم شود تا این کارخانه به خارج از تهران منتقل شود یا آنکه تمهیداتی اندیشیده شود تا آلودگی زیســــت‌محیطی کارخانه با نصب به‌روز‌ترین فیلترها به کم‌ترین میزان برسد.

 

این اتفاق در بسیاری از شهرهای صنعتی اروپا می‌افتد. برای مثال کارخانه زباله‌سوز در وین پایتخت اتریش در نزدیکی بافت مسکونی قرار دارد اما با نصب به‌روزترین فیلترهای تصفیه هوا، آلودگی زیست‌محیطی در اطراف آن ایجاد نشده است.

 

شیخ هادی

محله‌ی شیخ هادی یکی از محلات بسیار قدیمی و شناخته شده تهران است، محله‌ای که از نظر تاریخی یکی از مناطق مهـم میـراث فرهنگـی به شمار می‌رود و دارای تعداد زیادی بنای تاریخی و فرهنگی می‌باشد. دسترسی مناسب شیخ هادی به چند خیابان مهم تهران از جمله خیابان ولیعصر، خیابان انقلاب و جمهوری از دلایل محبوبیت آن به شمار می‌رود و علاقمندان بسیاری را مشتاق به سکونت در این محله خوش مسیر در مرکز نهران کرده است.

 

 

محله شیخ هادی در یک نگاه

نام محله: شیخ هادی

منطقه: ناحیه 1 منطقه 11 شهرداری تهران

محل استقرار: مرکز تهران

شهرت محله: تعدد مراکز تاریخی و فرهنگی

بافت محله:  تا حدودی بافت قدیمی و ترکیبی از بافت مسکونی و اداری

همسایه های محلی: شرق به خیابان حافظ| غرب به خیابان ولیعصر| از شمال با خیابان انقلاب از چهارراه کالج تا چهارراه ولیعصر | جنوب

با خیابان امام خمینی از میدان حسن آباد تا ولی‌عصر

دسترسی های محلی: خیابان آزادی، خیابان جمهوری اسلامی، خیابان ولیعصر، خیابان انقلاب و خیابان امام خمینی

ایستگاه مترو : دارد

ایستگاه BRT: دارد.

سطح قیمت: متوسط رو به بالا

 

محله شیخ هادی کجاست؟

محله‌ی شیخ هادی در ناحیه‌ی 1 منطقه‌ی 11 شهرداری و مرکز شهر تهران قرار گرفته است. این محله از جنوب به خیابان امام خمینی،

از شمال به خیابان انقلاب ، از شرق به خیابان حافظ و از سمت غرب با خیابان ولیعصر همسایه است.

 

 

بافت محله شیخ هادی چگونه است؟

همانطور که در بخش های دیگر عنوان کردیم محله‌ شیخ هادی یکی از مناطق مهم میراث فرهنگی است و همچنان بافت قدیمی خود را تا حدودی حفظ کرده است. اما به دلیل افزایش مهاجرت به تهران این محله هم مانند دیگر مناطق تهران تحت تاثیر قرار گرفته و شاهد رشد ساخت و ساز و افزایش آپارتمان‌های نوساز در آن هستیم. بهتر است بدانید محله‌ی شیخ هادی مانند سایر محلات واقع در مرکز تهران دارای ترکیبی از بافت تجاری و اداری می‌باشد.

 

وجه تسمیه و علت نام گذاری این محله چیست؟‌

منطقه 11 تهران از نظر تاریخی یکی از مناطق مهـم میـراث فرهنگـی به شمار می‌آید و از مناطق قدیمی تهران محسوب می ‌شود. محله شیخ هادی به دلیل وجود خیابان شیخ هادی که خود وی نیز در این محله ساکن بوده، به این اسم نامیده شده است. گرچه مقبره شیخ هادی نجم آبادی، در خیابان شیخ هادی است ولی تعدد مراکز تجاری و اداری باعث شده افراد کمی توجه کنند و متوجه وجود این خانه شوند.

 

 

تراکم جمعیت و سطح قیمت خانه های این محله چگونه است؟

محله شیخ هادی دارای جمعیتی معادل 31908 نفر است، همچنین مساحت حدودی این محله 722058 مترمربع تخمین زده شده است.

 

دسترسی ها و خیابان های مهم این محله کدام است؟

محله شیخ هادی در مرکز شهر تهران قرار گرفته است و دسترسی مناسبش به خیابان ولیعصر که از خیابان های مهم تهران است، یکی از نقاط قوت این محله می‌باشد. این محله به بی ارتی خیابان ولیعصر و خیابان انقلاب دسترسی خوبی دارد، از سوی دیگر اتوبوس های شرکت واحد که از میدان جمهوری به میدان بهارستان می‌روند در این محله ایستگاه دارند. ایستگاه مترو تئاتر شهر هم از دیگر وسایل  حمل و نقل عمومی شیخ هادی است. مساله ای که در مورد شیخ هادی وجود دارد، قرار گیری در محدوده زوج و فرد و طرح ترافیک است که کار را برای ساکنین کمی سخت کرده است.

 

 

معرفي مراكز آموزشي و فرهنگي شیخ هادی

اگر ساکن این محله هستید و یا مایلید ساکن این محله شوید، نام تعدادی از مدارس و سایر مراکز آموزشی محله‌ی شیخ‌هادی که نیازهای آموزشی اهالی محله را برطرف می‌کند، در ادامه آورده شده است:

 

دبیرستان غیردولتی جامی واقع در نبش خیابان ولیعصر

دبستان پسرانه شاهد در خیابان شیخ هادی، کوچه رجب بیگی

پیش دانشگاهی علامه حلی واقع در شیخ هادی، هاتف

مدرسه توحید واقع در خیابان شیخ هادی، کوچه شیخ هادی

مدرسه دخترانه ندای فاطمه واقع در خیابان شیخ هادی، روبروی مسجدشیشه، کوچه مظفری خواه

 

اگر علاقمند هستید از سایر مراکز آموزشی این محله هم اطلاع پیدا کنید، بایستی به اطلاعتان برسانیم که آموزشگاه‌های زیر در محله‌ی شیخ هادی مشغول فعالیت هستند:

 

آموزشگاه زبان غزل شید نرسیده به سه راه جمهوری، نبش کوچه نظام

آموزشگاه زبان اسمان واقع در خیابان امام خمینی، خیابان شیخ هادی، کوچه عرب

آموزشگاه ستاره پایتخت واقع در سه راه جمهوری، خیابان شیخ هادی، بالاتر از چهارراه جامی

آموزشگاه هنرهای تجسمی شیخ هادی در خیابان امام خمینی ( ره )، خیابان شیخ هادی

 

مراکز خرید اصلی محله شیخ هادی کجاست؟

محله‌ شیخ هادی به دلیل موقعیت جغرافیایی که دارد کاملا محصور در بازارهای معروف تهران است، نزدیکی به سه راه جمهوری و خیابان ولیعصر که بورس پوشاک زنانه است، نزدیکی به محله‎ی منیریه که بورس لوازم ورزشی است و نزدیکی به بازار بزرگ تهران کار را برای ساکنین این محله حسابی راحت کرده است. نام تعدادی از مراکز خرید اصلی این محله در ادامه آورده شده است:

 

فروشگاه رفاه به نشانی خیابان جمهوری، تقاطع ولیعصر

فروشگاه فرهنگیان به نشانی خیابان امام خمینی، خیابان جامی

پاساژ علاء‌الدین به نشانی خیابان جمهوری، تقاطع حافظ

خیابان حافظ بازار موبايل ايران

مرکز خرید علی در خیابان ولیعصر، نبش جمهوری

مرکز خرید بزرگ همایون در خیابان جمهور

 

اگر گذرتان به این منطقه افتاده باشد تعداد زیادی فروشگاه را حتما در حد فاصل چهارراه ولیعصر تا خیابان جمهوری دیده‌اید که باعث

حضور خریداران فرامحله‌ای شده‌اند.

 

 

معرفی تکایا، مساجد و حسینیه های شاخص محله

سه مسجد ولیعصر (عج) واقع در چهارراه ولیعصر، ضلع جنوب شرقی خیابان ولیعصر، جنب بوستان دانشجو، مسجد جمهوری اسلامی در خیابان جمهوری، بعد از خیابان ولیعصر، مسجد شیشه واقع در خیابان شیخ هادی، روبه‌روی کوچه مظفرخواه قرار دارند. ضمن اینکه از سایر مراکز مذهبی محله‌ی شیخ‌ هادی می‌توان به حسینیه‌ی مکتب المهدی، حسینیه‌ی ابالفضل در کوچه‌ی مظفری‌خواه و حسینیه‌ی زنجانی ها در کوچه‌ی ارشاد اشاره نمود.

 

 

در این محله چند مرکز درمانی معتبر وجود دارد؟

در محله‌ شیخ‌ هادی مراکز درمانی زیادی وجود دارند و باعث آسایش و راحتی بیشتر ساکنین این محله و محلات اطراف شده‌اند، سه بيمارستان در شیخ هادی هستند. بیمارستان مروستي به نشانی خیابان نوفل لوشاتو، بیمارستان نجمیه در خیابان حافظ، تقاطع خیابان جمهوری و  بیمارستان سورنا در خیابان شیخ هادی. همچنین از دیگر مراکز درمانی میتوان از درمانگاه شهید شوریده و درمانگاه شهید حیدری در خیابان نوفل لوشاتو نام برد.

 

ضمنا از داروخانه‌های محله شیخ هادی می‌توان به داروخانه دکتر تجملی در خیابان جمهوری، داروخانه جامی در خیابان جامی، تقاطع شیخ هادی، داروخانه دکتر امیر ارفعی در تقاطع خیابان جامی و داروخانه شبانه‌روزی باهر در خیابان حافظ، خیابان جامی اشاره نمود.

 

 

 

محله شیخ هادی چند مرکز مهم دولتی دارد؟

محله شیخ هادی میزبان تعدادی از مراکز شاخص اداری و دولتی می‌باشد و تعدد سفارت‌ها در آن کاملا به چشم ‌می‌آید، در ادامه نام تعدادی از مراکز مهم اداری و دولتی عنوان شده است:

 

 سفارت واتیکان به نشانی خیابان جمهوری، بین خیابان ولی عصر و حافظ

سفارت ایتالیا به نشانی خیابان جمهوری، بین خیابان حافظ و خیابان رازی، کوچه رم

سفارت ارمنستان واقع در خیابان انقلاب، بین ولی عصر و حافظ، خیابان رازی، خیابان شهریار

سفارت فرانسه به نشانی خیابان جمهوری، خیابان نوفل لوشاتو، بین خیابان حافظ و ولی عصر، خیابان رم

مرکز سپرده‌گزاری اوراق بهادار به نشانی خیابان حافظ، نرسيده به چهار راه كالج، کوچه ازهری

 ايستگاه آتش‌نشانی حسن‌آباد شماره يك

 

 

اماکن تفریحی و ورزشی محله شیخ هادی کجاست؟

یکی از شاخص‌ترین پارک‌های تهران به نام پارک دانشجو در محله شیخ هادی قرار گرفته است، ضمن اینکه مجموعه تئاتر شهر هم در این پارک است و از مجموعه های بسیار شناخته شده و مهم شهر تهران می‌باشد. از سوی دیگر بهتر است بدانید که محله‌ی شیخ هادی یکی از محلات قدیمی تهران به شمار می‌رود و دارای تعداد زیادی اماکن فرهنگی و تاریخی است. اگر علاقمندید فضاهای متفاوتی از تهران ببنید پیشنهاد می‌کنیم بازدید این منطقه از تهران را حتما در برنامه‌تان قرار دهید. لیست پیشنهادی ما در ادامه آورده شده است:

 

مقبره شيخ هادي نجم‌آبـادي در خيابان شيخ هادي، نرسیده به خیابان جهموری

سقاخانه شيخ هادي واقع در خیابان شیخ هادی

خانه و موزه مقدم واقع در خیابان شیخ هادی، ضلع شمالی خیابان امام خمینی

کاخ مرمر در چهارراه خیابان امام خمینی

خانه صالح بعد از پل حافظ، كوچه اميري

خانه پروفسور عدل بالاتر از چهارراه امام خميني، روبروي كاخ مرمر ابتداي كوچه شهيد سخنور

 

 

ضمنا چند تالار مهم هم در این محله هستند که از جمله‌ی آنها می‌توان به تالار محراب در تقاطع خیابان ولیعصر و امام خمینی، تالار وحدت در خیابان حافظ، خیابان استاد شهریار اشاره نمود. نگارخانه شيث در كوچـه شـيرزاد شـرقي نیز یکی دیگر از مراکز فرهنگی شیخ هادی است.

 

عباسی

محله عباسی که در ناحیه 4 شهرداری منطقه 11 قرار دارد با جمعیتی معادل 16035 نفر دارای سرای محله است. مساحت این محله

540670 مترمربع محاسبه شده که بزرگراه نواب صفوی در مجاورت آن قرار دارد.

 

فروزش – امیربهادر

 

محله فروزش یا سراب وزیر از دوره ناصری تا امروز محل زندگی و فعالیت شخصیت‌های به نامی بوده است. قدیمی‌ها هنوز این محله را به نام "مهدیخانی" می‌شناسند که برگرفته از نام " مهدی موش " خزانه دار دربار ناصرالدین شاه بود است و خود داستانی دارد.

 

پروژه حفاظت از تن‌ها بازارچه چوبی شهر تهران که در محله فروزش قرار دارد در راستای حفاظت از بافت کهن و تاریخی طهران قدیم با مشارکت سازمان میراث فرهنگی شهر تهران انجام شده است.

 

شهردار منطقه ۱۱ در این باره گفت: بازارچه ۱۲۰ ساله چهارسوق چوبی از جمله بناهای منحصر به فرد باقی مانده از زمان قاجار است که در تقاطع کوچه‌های زندی، توسلی، میثم و رضایی مجد در خیابان فروزش نزدیک خیابان مولوی واقع شده و با چوب به شکل مخروطی شکل مسقف شده است و به همین علت آن را چهارسوق چوبی نامند. این بازارچه سرپوشیده که اکنون نیز دایر است تمام ویژگی‌های یک بازار کامل را دارد ویک گذر تاریخی ارزشمند برای رونق گردشگری است.

 

همچنین بازارچه نائب آقا، سقاخانه عزیز محمد، حسینیه مسلمیه، مسجد ۱۲۲ ساله "قندی" یادگار مرحوم "سید هاشم قندی" نیز در خیابان فروزش قرار دارند که علاقمندان می‌توانند برای گشت و گذار تابستانه در گذر‌ها و محله‌های طهران قدیم که هنوز حال و هوای یکصد سال پیش را در خود دارند؛ به میدان وحدت اسلامی، خیابان فروزش بروند.

دردسر عمده‌ای که محله فروزش با آن دست و پنجه نرم می‌کند، بلاتکلیفی خانه‌ها برای نوسازی یا کلنگی ماندن آنهاست. از یک سو اهالی تشویق به نوسازی می‌شوند و از سوی دیگر به سبب لطمه‌ای که بلندمرتبه‌سازی به بافت تاریخی محله می‌زند از این کار منع می‌شوند. همین باعث شده روند نوسازی در محله فروزش دچار بلاتکلیفی شود. همراه با «لاله قیاسی» شهردار ناحیه 2 و «شبنم هاشمی» مدیر دفتر خدمات نوسازی این ناحیه با گشتی در محله فروزش مشکل را بررسی می‌کنیم.

 

گشتزنی در قدیمی‌ترین محله تهران حس و حال خوبی دارد. انگار در برهه دیگری از تاریخ سیر می‌کنی. اغلب کوچه‌های محله فروزش باریکند و کم‌عرض به طوری که به سختی 2 رهگذر از کنار هم رد می‌شوند. خانه‌ها کوچک وکلنگی‌اند و فرسودگی بعضی‌شان آنقدر زیاد است که تا آوار شدن فاصله‌ای ندارند، اما هرچه هست قدم زدن در محله فروزش خاطره‌انگیز است. دیوارهای آجری، بالکن‌های رو به کوچه با سرستون‌های گچبری شده، همگی دیدنی است و از همه دیدنی‌تر سردر بعضی از مغازه‌هاست که ردی از تاریخ را با خود دارند که البته هویتشان لابه‌لای جداره‌های مرمرین شهر گم شده است.

 

«شبنم هاشمی» مدیر دفتر خدمات نوسازی ناحیه 2 توضیح می‌دهد: «ناحیه 2 جمعیتی بالغ بر 80 هزار نفر دارد که بیشتر آنها در محله فروزش زندگی می‌کنند. این محله بافت متراکمی دارد. طبق بررسی‌های به عمل آمده 2هزار و 170 پلاک در محدوده بافت فرسوده این

محله وجود دارد که از این تعداد هزار و 350 پلاک تخریبی و مستهلک است.» خانه‌ها در دوره‌ای ساخته شده‌ که کمتر شهروندی ماشین داشت و برای همین پارکینگی برایشان تعبیه نشده است. حالا در هر خانه‌ای یک یا 2 خانوار زندگی می‌کنند که بیشترشان ماشین دارند. بنابراین خودرو خود را در کوچه یا خیابان‌های اطراف پارک می‌کنند و معضل کمبود جای پارک را به وجود می‌آورند.»

 

پارک خودرو در حاشیه خیابان‌های محله‌‌‌ تردد را برای شهروندان سخت می‌کند. به گونه‌ای که در هر ساعت از روز معابر اصلی آن با ترافیک روبه‌رو است. «لاله قیاسی» شهردار ناحیه 2 متذکر می‌شود در چنین شرایطی اگر حادثه‌ای رخ دهد خودروهای امدادی چطور می‌توانند خود را به محل حادثه برسانند؟

 

 

خانه‌های بی‌سکنه، پاتوقی برای معتادان

 

قیاسی از همکاری نکردن برخی اهالی برای نونوار کردن خانه‌ها و محله‌شان می‌گوید و متذکر می‌شود که روز به روز بافت محله فرسوده‌تر می‌شود و اهالی تلاشی برای ساماندهی آن نمی‌کنند. او در بین راه به خانه‌هایی اشاره می‌کند که تا ویرانه شدن‌ فاصله‌ای ندارند. قیاسی

می‌گوید: «بعضی از مالکان سالمند هستند و تمایل ندارند که در دوران کهولت، خود را درگیر ساخت‌وساز کنند. بعضی از خانه‌ها هم چند ورثه دارند و راضی کردن وراث برای نوسازی ملک کار دشواری است، اما بی‌رغبتی مردم دلیل دیگری هم دارد.

 

اینکه اغلب ملک‌ها در طرح اصلاحی قرار می‌گیرند و با این کار 10 تا 15‌درصد از وسعت آنها کم می‌شود. بعضی از خانه‌ها از دو طرف به کوچه راه دارند و اصلاحی‌شان بیشتر است.» یکی از همین خانه‌های فرسوده در کوچه حاج اسماعیل قرار دارد. خانه‌ای با وسعت 40‌مترمربع که در صورت اجرای طرح اصلاحی 20‌مترمربع آن از بین می‌رود. برای مالک صرفه اقتصادی ندارد که آن را از نو بسازد. بنابراین آن را رها و از این محله نقل مکان کرده است.

 

یکی از این خانه‌ها هم آنقدر فرسوده است که چندی پیش دیوارش فروریخت. به گفته قیاسی بلوک‌های سیمانی  را که الان نقش دیوار را دارند، شهرداری ناحیه 2 کار گذاشته است. او می‌گوید: «از این دست خانه‌های بدون سکنه در محله زیاد است که متأسفانه پاتوق معتادان و کارتن‌خواب‌ها شده‌اند. اهالی مرتب به سامانه 137 پیام می‌دهند و از وضعیت خانه‌های مخروبه شکایت می‌کنند.»

 

 

نوسازی خانه‌های تاریخی

 

بلاتکلیف بودن برای نوسازی مشکلی است که هم اهالی و هم مسئولان شهری با آن درگیر هستند. از یک سو دفاتر خدمات نوسازی شهروندان را به نوسازی و تجمیع ترغیب می‌کند تا محله نونوار شود و از سوی دیگر مکان‌های تاریخی و هویتی که در محله وجود دارد

مانعی شده‌اند بر سر راه هر قدمی که شهروندان در امر نوسازی برمی‌دارند. هاشمی در کمرکش کوچه‌ای که به بازارچه نایب آقا باز می‌شود، خانه مرحوم «عباس سندسی»یکی از ساکنان قدیمی محله را نشان می‌دهد که در حال حاضر دخترش در آنجا زندگی می‌کند؛ خانه‌ای آجری با در چوبی طوسی رنگ.

 

هاشمی می‌گوید: «این خانه 2 ساختمان اندرونی و بیرونی دارد. بنای جلویی مربوط به دوران پهلوی است و عمارت پشتی یادگار دوران قاجار است. خانم مهندس ملک را بازسازی کرده و ارزش تاریخی آن را می‌داند، اما برخی هم برای سود بیشتر خانه خود را به دست

سرمایه‌دار می‌سپرند و خانه‌ای که هویت یک محله است تبدیل به آپارتمانی 5‌ـ 6 طبقه می‌شود.» هاشمی معتقد است نوسازی محله نباید به قیمت از بین رفتن هویت محله آن تمام شود.

 

او پیشنهاد می‌دهد خانه‌های تاریخی و هویتی باید بازسازی شوند و نه مرمت. او می‌گوید: «با فرهنگسازی می‌توان شهروندان را به مرمت خانه‌هایشان تشویق کرد بی‌آنکه هویت آن دست بخورد.» قیاسی گفته او را تأیید می‌کند ولی معتقد است که این کار مستلزم تخصیص اعتبار قابل توجهی است که همت دست‌اندرکاران حوزه فرهنگی و شهری را می‌طلبد.

 

 

 

 

پاتوق چهارسوق چوبی

 

بازار چهارسوق چوبی و ساختمان‌های بلندمرتبه کنارش را معرفی می‌کند. چهارسوق چوبی در خیابان رضایی مجد قرار دارد. در میانه راه گنبد مخروطی‌اش به خوبی هویداست. یک طاق چوبی در وسط و چند طاق آجری هم در اطراف. رج‌بندی آجرهای چهارسوق دیدنی است. نمونه معماری چهارسوق چوبی در گنبد امامزاده یحیی(ع) دیده می‌شود و به دوره سلجوقی برمی‌گردد. این‌طور که اهالی می‌گویند از الیاف خرما و تخته درست شده است و قدمتی 120‌ـ 130 ساله دارد. قیاسی ضلع شمالی آن را نشان می‌دهد و می‌گوید که بعضی از قسمت‌های چهارسوق توسط اهالی خراب شده است چون ارزش این بنا را نمی‌دانند.

 

 

قلمستان

محله قلمستان از محلات قدیمی تهران است که از شمال به محله امیریه، خیابان قزوین و از شرق به محله فروزش(مهدیخانی)، خیابان ولی عصر و از جنوب به محله 18خیابان مولوی و از غرب به خیابان کارگر محدود می‌شود.

 

هم جواری این محله با باغ کامران­ میرزا و منیرالسلطان و تمام باغات زمان قاجاریه سند محکمی بر نام گذاری این محله به نام قلمستان است. به گفته آقای سید مصطفی حسینی در گذشته این محله درخت­کاری می­شده و به همین دلیل محله قلمستان نام گرفته است.

البته با قدم زدن در کوچه­ های محله هنوز می­توان درختان کهنسال باقی مانده از باغات قدیمی را که در وسط کوچه‌ها سر به آسمان بلند کرده اند را مشاهده کرد.

 

آب این محله از سلسله قنات­های قدیمی تأمین می­شد و هنوز هم گاهی دیده می­شود که آب زلال و شفافی در جوی­های این محله روان می­شود که به نظر می­رسد سرچشمه آن، همان آب قنات است. «در گذشته این محله گذر  یکی از قنات­های شهر تهران بوده است.» اما اکنون این محله را شهید برادران جوادیان نام نهاده­اند که هیچ کدام از اهالی او را نمی­شناسند و وی ساکن محله نبوده است.

 

هم­جواری محله قلمستان با محلات امیرنشین منطقه و هم­چنین نزدیکی به بازار تهران از یک­طرف و هم­جواری با محله تخریب شده جمشید و مجموعه پارک رازی، نوسان جمعیتی در دوره ­های اخیر را به دنبال داشته است که هم باعث کاهش جمعیت در بین دهه­ های 59 تا 75 و هم افزایش جمعیت در دهه 75 تا 85 شده است.

 

ساکنان و شکل­ دهندگان اولیه این محله خندق­ نشینان و مهاجران حاشیه­ نشین شهر تهران با تمکن مالی پایین بوده­اند. بافت و ساخت محله متأثر از این مسئله از استحکام زیادی برخوردار نبوده است و بدین علت به محله ­ای با بافت فرسوده و در حال تخریب تبدیل شده است. این محله که هم­جوار محله تخریب شده شهرنو تهران بوده از بافت متراکم و ریزدانه برخوردار بوده است.

 

دو عنصر ساختاری شهری که می­تواند هویت محله را تعریف نماید در شمال و جنوب غربی محله واقع شده­ اند این دو عنصر میدان قزوین و میدان گمرک (میدان رازی کنونی) می­باشد.

 

 محله قلمستان و روند شکل گیری ساختار آن

 

طبق اسناد و کتب و نقشه ­های موجود می­توان منطقه 11 تهران را به دو بخش تقسیم نمود. قدمت قسمت شرقی آن که محدود به محله­ های منیریه و امیریه و فروزش و قلمستان است به زمان ناصرالدین شاه برمی­گردد.

 

بنابراین محله شهید برادران جوادیان معروف به قلمستان از خیابان­های قدیم شهر تهران می­باشد.

 

«طبق نقشه دارالخلافه ناصری سال 1309 این محل قبرستان بوده است که به علت نزدیکی به محله ارامنه که در حال حاضر با تطبیق با نقشه جدید تهران همان خیابان فروزش است، شاید قبرستان ارامنه بوده باشد.» «گفته می­شود در هنگام ساخت­ و ساز در این مکان مردم مقدار زیادی استخوان پیدا کردند»

 

این محله در زمان ناصرالدین شاه در حاشیه شهر قرار داشت. به همین علت اکثر مردم آن مهاجرانی بودند که از شهرهای اطراف به تهران، آمده و در این قسمت ساکن می­شدند. هنگامی که در زمان رضا شاه به توسعه شهری افزوده شد این محله نیز داخل شهر قرار گرفت. باغات آن به خانه­ های کوچک تقسیم شد و سکنه آن افزایش پیدا کرد. اما باز هم به دلیل آن­که افراد متمول بیشتر در قسمت­های  شمالی این محله مثل امیریه و منیریه زندگی می­کردند و یا در محله فروزش ساکن بودند، اقشار پایین اجتماعی در این جا ساکن شدند.

 

با وجود ساخت ­و­ سازهای نوین هنوز هم بعضی از ساختمان­ها و حتی شکل کوچه ­ها با همان بافت قدیمی باقی مانده است و به ندرت ساختمان­های بلند و نوساز در این محل مشاهده می­شود.

 

یکی دیگر از عوامل عدم رشد این محله، نزدیکی آن به شهر نو بوده است که قشر بالای اجتماعی تمایل به ساکن شدن در این محل را نداشتند. مخصوصاً که قبل از انقلاب در این محله چند شیره­ کش­خانه نیز بوده است

 

در گذشته خیابان کارگر خندق بوده است که برای حفاظت آن از نیروی نظامی استفاده می­شد به همین دلیل آن30 متری نظامی می­گفتند و قسمت جنوبی آن را 30 متری گمرک می­گفتند. سینما فرخ نیز تئاتر ایران بوده است. چون در قدیم هنرپیشگان از قشر ضعیف جامعه بودند، گروهی از هنرپیشه­ های قدیمی (مثلاً: نصرالله سیبیل، حسین قزوینی با همسرش بهجت) نیز در این محل زندگی می­کردند که این محل را به نام 30متری تماشاخانه نیز می­نامیدند. این هنرپیشه­ ها، تخت رو حوضی نمایش می­دادند. یخچالی نیز در این محل به نام خوشنویس که فردی خیّر بوده، وجود داشته است.

 

محله از دیدگاه اجتماعی

 

در حال حاضر در این محله حاشیه ­نشینی وجود ندارد. مردم محله قلمستان مسلمان و شیعه مذهب هستند. در گذشته اقلیت بسیاری در این محل ساکن بودند ولی اکنون به ندرت اقلیتی در این محل زندگی می­کنند و اکثرآنان مهاجرت کرده­اند. از همه مناطق شهری در این محله مانند شاهرودی­ها، طالقانی­ها، قزوینی­ها، خراقانی­ها، ساوجی­ها، اراکی­ها، تهرانی­ها و ... زندگی می­کنند.

 

از لحاظ اقتصادی 30 تا 40 سال است که این محل مکان فروش لوازم یدکی موتور سیکلت و دوچرخه و ماشین ­فروشی است و از اولین کسبه می­توان قاسم ساربان را نام برد.

 

در قسمت شمالی این محله که به محله امیریه نزدیک است، ساکنین از قدیم در این محل سکونت داشته و چون این قسمت به باغات امیریه نزدیک بوده، بیشتر سکنه آن درباریان بودند. اما در قسمت جنوبی آن بیشتر مهاجرین می­باشند و خانواده­ ها از سطح زندگی پایین و متوسط رو به پایین برخوردارند. از لحاظ قشربندی اجتماعی در حال حاضر بیشتر مردم در  قشر متوسط قرار دارند.

مخصوص

محله «مخصوص» در منطقه ۱۱ تهران قرار گرفته است. این محله از جنوب به میدان قزوین، از شمال به میدان حر و چهارراه لشگر، از غرب به بزرگراه نواب و از شرق به خیابان کارگر محدود می‌شود. خیابان مخصوص که در مرکز این محله قرار گرفته است یکی از خیابان‌های اصلی این محله به شمار می‌رود. به اعتقاد اغلب اهالی قدیمی این محله، دلیل نام‌گذاری خیابان مخصوص، به خودروهایی مربوط می‌شود که در جاده مخصوص کرج رفت و آمد داشته‌اند و مسافران خود را در خیابان مخصوص فعلی سوار می‌کرده‌اند.

این منطقه در ابتدا مرکز پرورش دام بوده و با گسترش شهرنشینی و ورود صنایع شهری، به مرکز فروش ماشین‌آلات سنگین تبدیل می‌شود. با توجه به وجود کارخانه‌هایی مثل دخانیات، کبریتسازی، صابون‌پزخانه و منابع آبی مثل قنات، جمعیت شهرنشین و اغلب مهاجر این منطقه به مرور زیادتر شده و باعث گسترش محله شده است؛ بطوریکه اکنون محله مخصوص یکی از متراکم‌ترین محله‌های مسکونی تهران محسوب می‌شود. ساختمان اداره پست، اداره دخانیات، مسجد توتونچی (حبیب‌اللّٰه)، کلیسای حضرت مارگیورگیز، سینما ناتالی، مجتمع تجاری

تفریحی صبا، خیابان مخصوص و خیابان کمالی از مهمترین مناطق، خیابان‌ها و مولفه‌های حاضر در این محله محسوب می‌شود. .

 

 

منیریه

اگر شما از جمله افرادی هستید که علاقه بسیاری به کوهنوردی دارند و این ورزش را به صورت حرفه‌ای انجام می‌دهند، احتمالا تا به امروز گذرتان به محله منیریه تهران افتاده است. در این محله فروشگاه‌های لوازم ورزشی و تجهیزات کوهنوردی زیادی وجود دارد. اگر به دنبال خرید خانه در منیریه پایتخت هستید به شما پیشنهاد می‌کنیم تا پایان این مقاله از زومیلا با ما همراه باشید.

 

محله منیریه تهران کجاست؟

 

منیریه یکی از محلات قدیمی پایتخت است که در منطقه یازده تهران قرار دارد.

 

در گذشته و هنگام تشکیل هسته اولیه شهر تهران، منیریه در سرحد غربی این شهر قرار داشته است. در آن دوران، کاربری بیشتر زمین‌های این محله، کشاورزی و باغ بوده است.

 

با گذشت زمان و بعد از آن که تهران بزرگ شد، کم کم مردم در این محله ساکن شدند.

 

باید در مورد این محله بگوییم که بسیار متراکم و شلوغ است و روز به روز بر جمعیت آن افزوده می‌شود.

 

منیریه نزدیک بازار تهران بوده و بورس لوازم ورزشی است.

 

بهترین خیابان منیریه

از شریان‌های اصلی این محله که از شریان‌های مهم منطقه ۱۱ هم هستند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

خیابان امام خمینی

خیابان وحدت اسلامی

میدان حسن‌آباد

از دیگر خیابان‌های مهم منیریه موارد زیر را می‌توان نام برد:

 

خیابان ابوسعید

خیابان معیری

خیابان اسدی منش

خیابان کرمانی

خیابان شعاع

منیریه تهران منطقه چند است

این محله تقریبا در جنوب شهر و منطقه یازده تهران قرار دارد.

 

محله منیریه تهران از شمال به محله شیخ هادی، از غرب به محله حر، از طرف جنوب به محله امیریه و از سمت شرق به محله سنگلج منتهی می‌شود.

 

اگر محدوده‌های این محله را از نظر خیابان بخواهیم بررسی کنیم باید بگوییم که این محله از شمال به خیابان امام خمینی، از غرب به خیابان کارگر، از طرف جنوب به خیابان معیری و ابوسعید و از سمت شرق به خیابان وحدت اسلامی محدود شده است.

 

 

 

بافت محله منیریه تهران

همانطور که پیش از این گفتیم، منیریه بسیار قدیمی بوده و بناهای قدیمی و فرسوده در این محله زیاد دیده می‌شوند.

 

تعداد بسیار زیادی از خانه‌های این محله در دهه‌های ۲۰ و ۳۰ ساخته شده‌اند.

 

بر اساس نقشه‌های شهرسازی شهرداری این محله در بافت فرسوده شهر تهران واقع شده است.

 

ساخت و ساز در این محله سود بالایی دارد به همین دلیل ساختمان سازی در منیریه رونق بالایی داشته و عده زیادی خواهان سرمایه گذاری در این محله هستند. بیشتر خانه‌های منیریه تهران، ۵ و ۶ طبقه ساخته می‌شوند.

 

دسترسی‌های محله منیریه

چهار شریان اصلی شمالی – جنوبی و شرق – غربی از محله منیریه تهران می‌گذرد.

 

 

 

 

این چهار شریان اصلی عبارتند از:

 

خیابان ولیعصر

خیابان وحدت اسلامی

امام خمینی

خیابان کارگر

این محله دسترسی خوبی به دیگر نقاط شهر دارد.

 

ایستگاه اتوبوس تندروی راه‌آهن – تجریش در خیابان ولیعصر یکی از مهترین راه‌های دسترسی به این محله است.

 

ایستگاه‌های مترویی که برای اهالی این محل در نظر گرفته شده‌اند شامل موارد زیر می‌شوند:

 

ایستگاه مترو منیریه از خط ۳

ایستگاه مترو دانشگاه امام علی و میدان حسن‌آباد از خط ۲

مراکز آموزشی و فرهنگی منیریه

مدارس زیادی در این محله قرار دارند و از این لحاظ لازم نیست خانواده‌ها نگران فرزندان خود باشند.

 

خانه فرهنگ ابوسعید از مراکز فرهنگی – آموزشی مهم واقع در این محله می‌باشد که در قسمت جنوبی محله منیریه قرار گرفته است و

به تمامی رده‌های سنی خدمات رسانی می‌کند.

 

این خانه فرهنگ در زمینه‌های مختلفی مانند کلاس‌های قرآنی، کلاس‌های مخصوص کودکان، کلاس‌های ورزشی و … در حال خدمات

 دهی به علاقه مندان است.

 

 

مراکز خرید محله منیریه تهران

منیریه بورس لوازم ورزشی بوده و به همین علت جمعیت زیادی از سطح شهر تهران برای خرید لوازم ورزشی به این محله می‌آیند.

 

در محله منیریه می‌توانید نمایندگی برندهایی مانند آدیداس، نایک، اسکیچرز، نیو بالانس و ریباک را پیدا کنید.

 

علاوه بر فروشگاه‌های لوازم ورزشی می‌توان به مراکز خرید زیر در این محله اشاره کرد:

 

 

میوه و تره‌بار بهارلو در خیابان معیری

میوه تره‌بار اتکا

فروشگاه زنجیره‌ای اتکا در خیابان امام خمینی

فروشگاه زنجیره‌ای هفت در خیابان ابوسعید

خیابان معیری

این محله هم مانند دیگر محلات مرکزی تهران مراکز خرید مختلفی دارد که تمامی مایحتاج زندگی را می‌توان به راحتی از نزدیک‌ترین مغازه تهیه کرد.

 

مساجد محله

از مراکز مهم مذهبی این محله می‌توان موارد زیر را نام برد:

 

مسجد احمدیه

مسجد فخریه

مسجد میرزا عیسی خان وزیر

مسجد دارالسلام

محله منیریه تهران

 

مراکز درمانی محله منیریه

درمانگاه خیریه علوی زنجانی‌ها در خیابان ابوسعید

درمانگاه در کنار مسجد داراسلام

بیمارستان نجات

بیمارستان و مرکز توانبخشی اخوان

قیمت خرید خانه در محله منیریه تهران

منیریه جمعیت زیادی را در خود جای داده است. علت تراکم جمعیت در این محله دو مورد زیر می‌تواند باشد:

 

منیریه به بازار بزرگ تهران نزدیک است و همین نزدیکی سبب شده افرادی که در بازار مشغول به کار هستند، منطقه ۱۱ و محله منیریه

 را به عنوان محل زندگی برای خود انتخاب کنند.

دسترسی به وسایل حمل و نقل عمومی در این محله متنوع بوده و از کیفیت خوبی برخوردار است. همین موضوع باعث شده جمعیت در

منیریه رو به افزایش باشد.

 

جمع بندی محله منیریه تهران

 

۱- منیریه در منطقه ۱۱ شهرداری تهران واقع شده است.

۲- این محله در جنوب شهر قرار دارد.

۳- بافت محله به این صورت  است که هم خانه‌های قدیمی‌ساز در آن وجود دارند و هم نوساز.

۴- منیریه از سمت شرق به محله سنگلج، از شمال به محله شیخ هادی، از غرب به محله حر و از طرف جنوب به محله امیریه منتهی می‌شود.

۵- این محله ایستگاه مترو و ایستگاه اتوبوس تندرو دارد.

6- سطح قیمت خرید خانه در محله منیریه متوسط می‌باشد.

 

هلال احمر

محله هلال احمر - میدان قزوین• 

 کارگر جنوبی حد فاصل میدان رازی تا میدان قزوین • 

 قزوین حد فاصل میدان قزوین تا نواب •   مرادی •   میر جلالی •   رنجبر •   ابراهیمی •   اسکندری •  

هلال احمر حد فاصل میدان رازی تا نواب

محله های همسایه

از شمال  مخصوص-کمالی تا امام خمینی از جنوب

 راه آهن - رازی – عباسی از شرق

 منیریه – امیریه از غرب : 

بریانک

معابر مرزی محله هلال احمر - میدان قزوین از شمال

قزوین از جنوب :هلال احمراز شرق

کارگر جنوبی ز غرب :نواب صفوی

 

 

سینماها

پردیس سینمایی رازی

دسترسی به سینما

۱۰ دقیقه پیاده روی تا ایستگاه مترو رازی(خط۳)

۵دقیقه پیاده روی تا ایستگاه مترو هلال احمر(خط۷)

 

تاریخچه

پردیس سینمایی رازی متعلق به شهرداری تهران دارای دو سالن می‌باشد در سال ۱۳۸۷ تاسیس شده است.در میدان رازی (گمرک)،

خیابان هلال احمر قرار دارد و دارای دو سالن با ظرفیت های ۱۶۰ و ۶۰ صندلی و همچنین پارکینگ رایگان می باشد.

سینما پارس

تاریخچه

سینما پارس (نام پیشین: سینما اونیورسال) از سینما‌های تهران است. این سینما در سال ۱۳۴۲ با مساحت ۱۵۰۰ متر مربع و دو سالن بزرگ به گنجایش ۴۰۰ و ۳۷۰، با مدیریت اسماعیل کوشان و زیر نظر یک مهندس روس ساخته شد، سینما اوینیورسال بیشتر فیلمهای مطرح آمریکایی و گه گاه فیلمهای ایرانی را نشان میداد

 

این سینما در سال ۱۳۷۰ طعمه حریق شد و پس از بازسازی در سال ۱۳۷۹ مجددا بازگشایی شد.

 

سینما مرکزی

تاریخچه

سینما مرکزی( نام پیشین : سانترال ) از سینماهای تهران است که در در سال ۱۳۴۲  توسط مهندس سیف‌الله کامرانی (بنیاد خیریه کامرانی) و با مدیریت حسین مقیمی تأسیس شد و بعدها به به سه سالن تفکیک شد. ظرفیت سالن یک ۵۶۵ نفر، سالن دو ۴۲۷ نفر و سالن سه ۴۴۲ نفر است. در حال حاضر سالن‌های سینما شهر تماشا با این سینما ادغام شده و به سالن‌های ۴ و ۵ سینما مرکزی تبدیل شده‌اند.

 

ایستگاه‌های مترو

ایستگاه متروی تئاتر شهر

ایستگاه متروی جوادیه

ایستگاه متروی حسن‌آباد

ایستگاه متروی دانشگاه امام علی

ایسستگاه متروی راه‌آهن

ایستگاه متروی منیریه

ایستگاه متروی میدان حر

ایستگاه متروی هلال احمر

www.motabaran.com