به مساحتی از بنایی که در زمین باشد و یا سطحی از زمین که به وسیله ساختمان اشغال شده باشد سطح اشغال می گویند. غالباً در اکثر مواقع سطح اشغال نسبت مساحت زمین کمتر می‌ باشد. سطح اشغال به گونه ای دیگر نیز تعریف می ‌شود که عبارت است از نسبت کلی مساحت سطحی که مجاز به احداث بنا می‌ باشد نسبت به مساحت قطعه زمین مد نظر. این نسبت بر اساس کاربری زمین مد نظر متفاوت می‌ باشد. اگر به دنبال کسب اطلاعات بیشتر درباره سطح اشغال و تراکم هستید در ادامه مطالب با همراه باشید.

 

 

ضریب سطح اشغال چیست؟

ضریب سطح اشغال عبارت است از سطحی که در طبقه همکف یک بنا اشغال شده نسبت به مساحت کلی زمینی که مد نظر دارید. ضریب اشغال بر اساس مساحت وضع موجود و یا لر اساس سند مورد محاسبه قرار می ‌گیرد، به شرط اینکه کسراصلاحی از سند مالکیت کمتر باشد.

 

مفهوم تراکم چیست؟

تراکم، جمع مساحت کلی طبقه ها است که درصد آن به صورت کلی، بیش از صد در صد می باشد. در اصل، تراکم، یعنی مساحت مفید مسکونی یک ساختمان یا بنا. به منظور محاسبه مساحت هر یک از واحد های یک ساختمان، تمامی فضا هایی که می ‌تواند قابل استفاده باشد و نیمی از مساحت دیوارهای واحد نیز باید مد نظر قرار داده شود.

مساحتی از زمین، که قابل ساخت می‌ باشد عبارت است از: مساحت زمینی که مد نظر دارید ضربدر سطح اشغال. مساحت کل قابل ساخت نیز عبارت است از: مساحت کلی زمین مد نظر ضربدر تراکم. تعداد طبقه ‌های ساختمان عبارت است از: سطح اشغال تقسیم به تراکم.

 

 

نکات مهم درباره سطح اشغال و تراکم

✔ زیربنای هر یک از واحد های ساختمانی از ۲/۱ مابین آن واحد یا واحد های بغل آن در نظر گرفته شده است.

✔ پشت بام، پاسیو و همچنین راه پله و راهرو های آن ساختمان جزو زیر بنا محسوب نمی شوند.

✔ مساحت جدیدی که که جزو سطح اشغال شناخته شده است و همچنین مساحت زمینی که قابل ساخت می باشد نیز براساس قانون های مربوطه، مکان یابی می شود.

✔ همه مساحت فضا های مسکونی، انشعاب ها، زیر زمین و غیره جزو زیر بنا به حساب می آید‌. منظور از انشعابات فضا های مشترکی که بین واحدهای ساختمان می‌ باشد از جمله حیات، آسانسور و لابی می ‌باشد.

 

زیربنای ساختمان چیست؟

به منظور درک بهتر و بیشتر سطح اشغال و تراکم به تعریف زیر بنای ساختمان می پردازیم. اگر بخواهیم تعریف زیر بنای ساختمان به صورت ساده را داشته باشیم می توان گفت که به مجموع همه مساحت های طبقه های ساختمان گفته می شود، به منظور درک بیشتر می پردازیم به یک مثال: اگر ما ساختمانی را در اندازه ۱۰۰ متر مربع در سطح زمین مد نظر داشته باشیم و به صورت فرضی نیز ۴ طبقه ارتفاع نیز داشته باشد ما باید مساحت این زیر بنا را به این صورت حساب کنیم:

۱۰۰ (مساحت طبقه همکف) + (4×100) = 500 متر مربع

 

 

سطح اشغال و نحوه محاسبه آن

به قسمتی از زمین که مجوز ساخت و ساز دارد و مجاز به ساخت و ساز در آن قسمت هستیم سطح اشغال می گویند. در بعضی از شهرها افراد مجاز نیستند که همه مساحت زمین خود را بسازند. مرکز های صدور مجوز یا به زبان ساده همان شهرداری به افراد این اجازه را نمی دهند که بتوانند زمین خود را به صورت ۱۰۰ در ۱۰۰ بسازند و درصدی از زمین را برای ساخت و ساز افراد تعیین می‌ کنند که افراد باید با محاسبه ‌های دقیق و اصولی ساختمان خود را در آن قسمت بنا کنند.

محدوده مجاز برای شما بر اساس شهری که در آن زندگی می‌ کنید مشخص می ‌شود و همچنین درصد مجاز آن را شهرداری و همچنین طرح تفضیلی شهرداری تعیین می ‌کند. معمولاً در غالب شهرها سطح اشغال ۶۰ درصد مساحت زمین مد نظر شما می باشد. البته این نکته نیز یادآور شود که می ‌توانید با گرفتن مجوز هایی که لازم است و رعایت نمودن قانون ها زمین خود را به صورت صد در صد بسازید. میزان سطح اشغال در انواع پروژه‌ های ساختمانی را مرکز صدور مجوز یا همان شهرداری مشخص می کند.

 

 

سطح اشغال و تراکم ساختمان چیست؟

شیوه محاسبه سطح اشغال و تراکم مجاز ساختمان ها به صورت کاملاً مستقیم می‌ تواند تاثیرهای مثبت و منفی را در طراحی آن بگذارد یا در برخی از پروژه‌ ها سبب جریمه شدن و در برخی آزمون نظام مهندسی نیز سبب مردودی شما شود.

همان گونه که در مطالب بالا نیز ذکر شد همیشه نمی توان میزان سطح اشغال را یک عدد کاملاً ثابت در نظر گرفت، بلکه بر اساس طرح تفضیلی هر منطقه با منطقه دیگر متفاوت می‌‌ باشد. در این میان مسئله بسیار مهمی که وجود دارد آن است که نحوه جدا کردن اندازه مساحت سطح اشغال از کل مساحت زمین را همیشه شما نمی توانید تعیین کنید. پس به زبان ساده تر از سطح اشغال، اندازه مساحتی که مجاز برای ساخت و ساز می‌ باشد را از زمین خریداری شده سطح اشغال می‌ گویند و علاوه بر این به اندازه مساحت کل طبقه‌ های مجاز یک ساختمان نیز تراکم مجاز می ‌گویند.

 همیشه این نکته را مد نظر قرار دهید که یکی از مهم‌ ترین و اصلی‌ ترین مراحلی که باید برای ساخت ساختمان در نظر بگیرید محاسبات دقیق آن از ابتدای کار می‌ باشد. به همین دلیل ما در این مقاله به صورت کامل و جامع سطح اشغال و همچنین تراکم مجاز و هر مسئله ای که مربوط به آن می باشد را به صورت ساده و کامل توضیح داده ‌ایم.

ضریب سطح اشغال از مساحت کلی طبقه همکف به کل مساحت قطعه زمین که بر اساس منطقه ای که در آن زندگی می‌ کنید و یا طرح تفصیلی ممکن است متفاوت باشد. در این مقاله ما سه حالت مرسوم را که برای شهر تهران می‌ باشد مورد بررسی قرار می ‌دهیم.

✔ حالت اول: اگر ضریب سطح اشغال زمین ما به صورت ۶۰ درصدی باشد و مساحت زمینمان نیز ۶۰۰ متر مربع با طول ۳۰ متر و عرض ۲۰ متر، می ‌توانیم بعد از کسر کردن درز انقطاع مساحت را به صورت مجدد مورد محاسبه قرار دهیم.

✔ حالت دوم: در حالت دوم فرض کنید ضریب سطح اشغال ۶۰ درصد به علاوه ۲ بوده است، با فرض بر اینکه همان مساحت، طول و عرض اولیه را داریم باید به صورت مجدد مساحت کلی را پس از کسب کردن درز انقطاع مورد محاسبه قرار دهیم.

✔ حالت سوم: در حالت سوم می توانیم ضریب سطح اشغال را به صورت ۱۰۰ درصد در نظر بگیریم. بهترین و ساده‌ ترین حالت نیز برای سطح اشغال همین حالت سوم می‌ باشد، زیرا ما پس از کسر درز انقطاع مجاز هستیم که تمام مساحتی را که به دست آمده مورد ساخت و ساز قرار دهیم.