اگر بخواهیم به صورت کلی بگوییم اموال همان جمع مال است و در حقوق به هر چیزی که ارزش بالایی داشته و قابل تملک باشد گفته می ‌شود. همان گونه که می ‌دانید دسته بندی کردن اموال در زندگی روزمره اهمیت بسیار زیادی نداشته ولی از لحاظ مراجع حقوقی امری بسیار مهم تلقی می‌ شود و اموال نیز به دو دسته اموال منقول و اموال غیرمنقول تقسیم می شوند. بنابراین ما باید حتماً اطلاع داشته باشیم که مالی را که مورد استفاده قرار می ‌دهیم منقول است یا غیر منقول. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره اموال منقول و غیرمنقول در ادامه مطالب با ما همراه باشید.

 

 

اموال منقول چیست؟

اموال منقول و اموال غیرمنقول هر کدام به نوبه خود تعریف متفاوتی دارند. در ماده ۱۹ در قانون مدنی اموال منقول به صورت کامل و کاربردی تعریف شده است. طبق این ماده هر وسیله‌ ای که نقل و انتقال آن از یک مکان به مکان دیگر امکان‌ پذیر باشد بدون اینکه به خود شی و یا محل آن آسیبی وارد شود منقول است. بنابراین نتیجه می ‌گیریم که اموال منقول به صورت کامل قابلیت حمل و انتقال داشته بدون آن که به خود و یا محل خود آسیبی وارد کنند.‌ مثل دوچرخه، ماشین، فرش و غیره. این نکته نیز لازم به ذکر است که اموال منقول نیز خود به دو دسته تقسیم می ‌شود. یکی اموال منقول ذاتی و دیگری اموال در حکم که در ادامه مطالب به تعریف آن ها می‌ پردازیم.

 

اموال منقول ذاتی

 اموال ذاتی به اموالی گفته می ‌شود که به صورت کامل قابل لمس و همچنین قابل انتقال باشد. به عنوان مثال فرش قابل لمس بوده و می‌ توان بدون اینکه به آن آسیب برسد آن را از مکانی به مکان دیگر منتقل کرد. البته امکان دارد در بعضی موارد قانون گذار بر اساس ملاحظاتی احکام اموال به صورت غیر منقول را برای آن ها لحاظ نماید.

 

اموال در حکم منقول

بعضی از اموال هم وجود دارند که قابل لمس نبوده ولی قابلیت حمل و نقل را دارند. مثل حق سرقفلی، حق انتفاع و غیره. این نمونه از اموال با تشخیص دادن محاکم قضایی جز دسته اول یعنی اموال منقول بوده که به آن ها اموال در حکم منقول گفته می شود.

دسته ‌بندی اموال در حکم منقول به صورت زیر است:

✔ حق انتقاد و یا حق مالکیت از اموال منقول

✔ حقوق همه افراد در شرکت ‌ها براساس سهام آن ها

✔ حق فردی که اختراع کرده است براساس اختراعاتش

✔ حق فرد مخالف براساس تالیفات او

 

 

 اموال غیر منقول چیست؟

اموال منقول و اموال غیرمنقول با یکدیگر تفاوت ‌های خیلی زیادی دارند. به همین علت بهتر این است که بعد از بررسی اموال منقول به تعریف و بررسی اموال غیرمنقول بپردازیم. بر اساس ماده ۱۲ قانون مدنی اموال غیرمنقول به اموالی گفته می ‌شود که نمی شود آن را از مکانی به مکان دیگر منتقل کرد.‌ غیر از اینکه استقرار آن به صورت ذاتی بوده یا توسط عمل انسان به گونه ‌ای که انتقال دادن آن مسبب خرابی خود مال و یا محل آن شود. مثل کوه که به صورت ذاتی و آپارتمان که توسط عمل انسان به صورت غیر قابل حمل هستند. اموال غیرمنقول نیز خود به چهار دسته تقسیم شده ‌اند که در ادامه مطالب به نقد و بررسی آن ها می ‌پردازیم.

 

اموال غیرمنقول ذاتی

اموال غیر منقول ذاتی به اموالی گفته می ‌شود که بدون دخالت انسان و به صورت کاملاً ذاتی قابل انتقال نباشد. مثل زمین، کوه، معدن و غیره. امکان دارد این سوال برای شما نیز پیش بیاید که اگر سنگ های معدن را استخراج کنیم قابلیت انتقال را دارند، پس چگونه است که گفته می ‌شود که این اموال غیر منقول هستند؟

همان گونه که در مطالب بالا در تعریف انواع منقول گفته شد این نقل و انتقال حتماً باید به گونه‌ ای باشد که به خود آن مال و همچنین محل آن آسیبی وارد نشود. ولی از آن جایی که انتقال دادن سنگ‌ های معدنی و همچنین کوه باعث خرابی آن ها می ‌شود نمی توانند جز اموال منقول محسوب شوند.

 

اموال غیرمنقول به دست انسان

 گونه ‌ای دیگر از اموال وجود دارند که به صورت ذاتی غیرمنقول نبوده ولی با انجام دادن اعمالی توسط انسان به گونه‌ ای به زمین وصل شده‌ اند که نقل و انتقال آن ها به هیچ وجه امکان پذیر  نیست. غیر از اینکه در خود مال و یا زمینی که در آن مال وجود دارد خرابی صورت بگیرد. آپارتمان یکی از جمله اموال غیرمنقول است که به واسطه عمل انسان ایجاد می‌ شود. تفاوت بین این گونه اموال با اموال غیرمنقول ذاتی این است غیر قابل انتقال بودن را به صورت کاملاً مصنوعی به دست آورده اند و اگر این خواص را از دست بدهند جز دسته اموال منقول می‌ باشد.

 

اموال در حکم غیرمنقول

همان گونه که در مطالب بالا نیز ذکر شد اموال منقول و غیرمنقول دارای انواع مختلفی هستند که به عنوان یکی از مهم‌ ترین آن ها می ‌توان اموال در حکم غیرمنقول را نام برد. این اموال را به سادگی می توان انتقال داد ولی قانون گذار می ‌تواند با مد نظر قرار دادن ملاحظاتی احکامی که به اموال غیر منقول ربط دارد را مقرر کند. بر اساس ماده ۱۷ قانون مدنی با وجود و شرط بعضی از اموال منقول ذاتی می ‌تواند در دسته اموال در حکم غیرمنقول قرار این دو شرط عبارت است از:

اموال ذکر شده ذاتاً به صورت منقول باشد.

 آن اموال در عمل آبیاری و زراعت مورد استفاده قرار بگیرد.

بنابراین اشیا و یا حیواناتی از جمله گاو، تخم، ادوات زراعت و غیره  که فرد مالک از آن ها به منظور عمل زراعت استفاده می‌ کند در دسته اموال در حکم غیرمنقول قرار می ‌گیرند.

 

اموال غیر منقول تبعی

این نوع از اموال به اموالی گفته می ‌شود که نه می ‌توان آن ها را مشاهده کرد و نه می ‌توان آن ها را لمس نمود. اموال غیرمنقول تبعی شامل بعضی از دعاوی و حقوق می‌ باشند که در ماده ۱۸ قانون مدنی نیز به سه مورد آن اشاره شده است.

 

 

فروش اموال غیر منقول

 خرید و فروش این اموال چه به صورت منقول و چه به صورت غیرمنقول به عنوان یکی از رایج ‌ترین اعمال روزانه به وسیله اشخاص مختلف صورت می‌ گیرد. نحوه فروش و همچنین انتقال مالکیت اموال غیرمنقول و اموال منقول دارای تفاوت‌ هایی می‌ باشد. فروش و همچنین حمل و نقل اموال غیرمنقول مثل آپارتمان زمین خانه و غیره باید حتماً با سند رسمی و همچنین حضور هر دو طرف معاون در دفتر اسناد رسمی انجام شود. این در صورتی است که نقل و انتقال اموال منقول مثل صندلی، میز و غیر با قولنامه‌ های معمولی امکان‌ پذیر می‌ باشد.